Nieuwsbrief Juni 2020


Predatie, droogte en voedselgebrek

Predatie

Kleine mantelmeeuw, kauwen, ekster en aalscholver zittend op hek nabij het reservaat de Benschopper Boezem in de
polder Keulevaart zuidelijk van Hekendorp. Foto: 14 juni2020 


Weidevogelseizoen grutto 2020. Wisselend broedsucces.

Broedpopulatieprobleem

Om de Nederlandse broedpopulatie  op peil te houden moeten gruttoparen minimaal 0,7 jong per jaar vliegvlug zien te krijgen. En daar zit hem het belangrijkste probleem. Er worden de laatste jaren te weinig kuikens vliegvlug.

Een rekenvoorbeeld. Er broeden b.v. 20 gruttoparen in een gebied. 20 x 0,7 jong houdt in dat minimaal 14 gruttokuikens vliegvlug moeten worden. Dat betekent dus dat tenminste 14 gruttoparen ieder een kuiken groot moeten brengen. Grutto's leggen vier eieren dus in principe zouden dan vier kuikens groot gebracht kunnen worden maar dat komt bijna nooit voor. Vrijwel alle paren die ik dit voorjaar tegenkwam met al wat grotere kuikens hadden maar een kuiken en in een enkel geval waren dat er nog twee. 

In de gebieden waar eind mei/begin juni alarmtellingen zijn uitgevoerd (tabel rechts) was het broedseizoen van het overblijvende aantal alarmerende gruttoparen  van redelijk, matig tot slecht.  Vier gebieden (polder Stein noord, Benschopper Boezem, de Bergambachtse boezem en Langeweide) waar het broedsucces wellicht toch zo goed was met de kans dat de bovengenoemde norm van 0,7 jong per paar gehaald werd. Wel met de opmerking dat ook in de laatste fase van vliegvlug worden in de dagen na de uitgevoerde alarmtellingen er nog het nodige mis zou kunnen gaan.

Gruttogeluid verstomt meer en meer

Het is inmiddels half juni 2020. De meeste weidevogels waaronder ook de grutto's zijn op een enkel paar na klaar met het broedseizoen. Met een gelukt of mislukt broedsucces. Voor het zoveelste jaar valt weer op dat de totale oppervlakte in hektaren van agrarische graslanden die tot voor kort nog geschikte terreincondities hadden voor weidevogels steeds verder inkrimpt met alle gevolgen van dien. Op een steeds grotere oppervlakte van het agrarische polderlandschap verstomt het geluid van weidevogels in het voorjaar ondanks alle goede bedoelingen van agrarische natuurverenigingen. Maar genoemd moet worden dat er wel uitzonderingen zijn dank zij de inspanningen van die Agrarische Collectieve Natuurverenigingen. Maar het vormt een druppel op een gloeiende plaat. Ook reservaatgebieden die zich richten op weidevogelbeheer zijn niet overal succesvol, kortom het totaalplaatje is niet al te positief.
 
                                     Broedsucces             Goed         Redelijk/Matig       Slecht
Gebied     
 
1.2en7t/m9 Polder Oukoop (Biologisch)                                                                X
3t/m6 Polder Lang- en Kort Roggebroek                                                               X
11 Polder Langeweide (agrarisch)                          X<--------------------->X
12t/m15 Polder Stein Noord (reservaat)               X<--------------------->X
16 Benschopper Boezem (reservaat)                    X<---------------------->X
17 Hooge Boezem Haastrecht (reservaat)                                                              X
18 Bergambachtse Boezem (reservaat)                X<---------------------->X
19 Polder Sluipwijk (reservaat)                               X<---------------------->X

In de bovengenoemde gebieden zijn meerdere alarmtellingen  2e helft mei/tot half juni uitgevoerd om het broedsucces   te kunnen bepalen.         


Kaartje met de ligging van de gebieden waar alarmtellingen zijn uitgevoerd om het broedsucces  grutto's te bepalen.


Bedrieglijk mooie fotografische beelden

Hoe mooi de onderstaande foto's ook zijn, de realiteit is een andere. Grutto's die hun uiterste best doen om de kuikens vliegvlug te krijgen maar te maken hebben met vroege maaidata op agrarische graslanderijen, de droogte dit voorjaar, toenemende predatie en een tekort aan insecten . Het schiet allemaal niet op en heeft dan ook zijn impact op de broedresultaten gehad dit voorjaar. Tureluurs doen het gelukkig wel iets beter.


Alarmerend gruttopaar met kuikens in de buurt. De achterste grutto is de vrouw. Kenmerk langere snavel en wat groter.
Polder Stein Noord. Foto: 23 mei 2020.


Gruttoman alarmerend. Polder Stein Noord 23 mei 2020.


Grutto vrouwtje alarmerend met op de voorgrond gele lissen. Polder Stein Noord. Foto: 24 mei 2020


Grutto vrouwtje  wakend en alarmerend op hek in de polder Oukoop Reeuwijk deel Negenviertel. Foto 23 mei 2020


Tureluur alarmerend op hek in de polder Stein Noord in de buurt van de plasdras. De oever langs de sloot vol met gele lissen.
Foto: 25 mei 2020


Wakende tureluur op de panelen van een waterpomp op zonnecellen waarmee de greppel van grasland met slootwater wordt volgepompt voor de weidevogels. Polder Langeweide. Foto: 8 juni 2020 


Grutto's en een tureluur op de plasdras in de polder Stein noord. Hier zaten 14 adulte exemplaren grutto's in de ochtend van 25 mei 2020. Rustend. Geen broedindicaties. W.s. grutto's die wel  in de omgeving hadden gebroed maar zonder broedsucces. 


Een groep van zo'n 240-260 grutto's verbleef op 5 en 6 juni 2020 op de Hooge Boezem. Allemaal volwassen vogels. Geen juveniele vliegvlugge gruttokuikens tussen de adulte vogels kon ik zien met gebruikmaking van de telescoop.  Dat belooft weer niet veel goeds v.w.b. het broedsucces van grutto's voor het broedseizoen 2020. Foto: 6 juni 2020.


Scholekster met grote kuikens. Het paar had zelfs drie grote kuikens. De nesten van scholeksters hebben veel last van predatie maar scholeksters beginnen dan gewoon weer aan een 2e legsel. De kuikens die geboren worden hebben een vrij grote overlevingskans door de felheid waarmee scholeksters hun jongen verdedigen.  De kuikens worden door de ouders gevoerd in tegenstelling tot de andere weidevogelsoorten grutto, kievit en tureluur. Polder Oukoop. Foto: 8 juni 2020.



Voorjaar 2020     Over grutto's en een redelijk broedsucces in de voormalige                                                    Bergambachtse boezem bij Haastrecht


Meer lezen over de voormalige Bergambachtse Boezem:
KLIK HIER

25 Mei 2020 een bezoek gebracht aan de voormalige boezem bij Haastrecht.. Deze ligt in polder Beneden Haastrecht in het polderdeel Bilwijk. De boezem staat bij wat oudere mensen (zoals ik ook bijna) bekend als de molen van Hol. Boer Hol woonde op de molenstomp van de vroeger boezem. Hij boerde daar op een  wat ouderwetse en extensieve manier. In mijn jeugdjaren kwam ik er graag. In het voorjaar groeide in het deel wat vroeger de boezem was en uit hooiland bestond enkele honderden wilde kievitsbloemen. Weidevogels broedden er zeer algemeen en dat was ook de reden dat de Stichting Zuid-Hollands Landschap dit polderdeel vanuit de Herinrichting Krimpenerwaard toegewezen kreeg om er (weidevogel)reservaat van te maken.


Broedsucces

Bezoek 25 mei 2020. Wat blijkt, de weidevogels laten het hier niet afweten, zoals soms in andere reservaatgebieden wel het geval is. De tijd genomen om vanaf de Bilwijker weg het eventuele alarmgedrag van de aanwezige grutto's en tureluurs te kunnen volgen. Er werd druk gealarmeerd viel op,  verschillende gruttoparen alarmeerden vanwege mijn aanwezigheid en toen een zwarte kraai overvloog kwamen daar nog een aantal paren grutto en verschillende paren tureluur bij. Minimaal schatte ik het aantal alarmerende paren grutto op 11-13 en 3-4 paar tureluur. Maar het werkelijke aantal broedparen wat gebroed heeft in het reservaat zal hoger zijn. Wat opviel was een groepje van 13 grutto's dat in een aangrenzend recent gemaaid grasland verbleef zonder enige broedbinding. Voor hen was het broedseizoen voorbij en zonder broedsucces. Hoewel niet helemaal zeker kunnen het exemplaren zijn die hier wel gebroed hebben maar waarvan het legsel of kuikens groot brengen is mislukt.

 

 

 

 

Op 3 juni 2020 nogmaals een bezoek gebracht aan het gebied en ruim 2,5 uur vanaf de (drukke) Bilwijkerweg aandachtig gekeken naar alarmerende weidevogels. Er was inderdaad veel alarm. Vooral toen er twee bruine kiekendieven en buizerds overvlogen en later een blauwe reiger en een zwarte kraai. Alles bij elkaar  schatte ik dat er minimaal 14 paar grutto alarmeerden. Een gruttopaar had twee bijna vliegvlugge kuikens en trokken zich weinig aan van mijn aanwezigheid. Ook alarm van 2 paar tureluurs, 2 paar kievit en 1 paar scholekster. Op een aangrenzend net gemaaid stuk grasland zaten 5 adulte grutto's. Exemplaren waarvan het broedseizoen was mislukt neem ik aan. Duidelijk was te merken dat zij nog terreinbinding hadden want ze alarmeerden zelfs nog een beetje mee als er predatoren overvlogen.
7 juni 2020 alarmeerden 7 paar grutto, 1 paar tureluur, 1 paar kievit met kuiken en 1 paar scholeksters met een kuiken. Geen insteken gemaakt maar observatie vanaf de Bilwijkerweg. Op een aangrenzend pas gemaaid en met drijfmest geïnjecteerd grasland buiten het reservaat zochten 10 adulte grutto’s voedsel.
10 juni 2020. Alarm van 8-9 paar grutto’s (4 exemplaren op hekken). Verschillende grote gruttokuikens te zien op een beweid perceel. 3 paar tureluurs alarmerend. Ook nog 1 paar kievit en 1 paar scholekster met kuikens. Vlak buiten het reservaat een groepje van 17 kieviten en 6 adulte grutto’s. Geen insteken gemaakt maar observatie vanaf de Bilwijkerweg.
13 juni 2020. Nog een paar grutto alarmerend, 3 paar tureluurs, 1 paar scholeksters en 1 paar kievit. Boven het reservaat constant wiekelend 3 bruine kiekendieven, 4 zwarte kraaien en een blauwe reiger. 8 losse adulte scholeksters op beweid perceel binnen reservaat.

Een van de twee bijna vliegvlugge gruttokuikens van een gruttopaar in de voormalige Bergambachtse boezem druk op zoek naar insecten.
Gezien de vele pikbewegingen moesten daar flink wat insecten aanwezig zijn. Het grasland was eerder beweid geweest en er was flink wat hergroei van gras. Hoge en lage vegetatie wisselden elkaar af. Prima kuikenland dus. Foto: 3 juni 2020.


Gruttoman alarmerend en een van zijn twee bijna vliegvlugge kuikens in de voormalige Bergambachtse boezem. Foto: 3 juni 2020


Wakende gruttovrouw op een hekpaal. Op de achtergrond het restant van de watermolen die hier ooit de Bergambachtse boezem bemaalde. Tot aan de jaren 70 van de vorige eeuw boerde hier nog de aardige boer Hol waar ik regelmatig voor een praatje langs ging. Foto: 25 mei 2020


Wakende en soms alarmerende scholekster en gruttovrouw op hekpalen. Op de achtergrond de voormalige watermolen van Hol.
Foto: 13 juni 2020


Twee grutto's van twee afzonderlijke paren druk alarmerend in de brede vrijwel onbegroeide (en drooggevallen) greppel van een stuk hooiland. De kuikens kunnen zich indien nodig prima verschuilen in het hoge gras en lieten zich dan ook niet zien. Foto: 25 mei 2020.


Op de achtergrond de (gerestaureerde) molenstomp, het restant van de voormalige watermolen  die bezwaarwater uit de voormalige Bergambachtse wetering de boezem inmaalde om dat vervolgens weer te lozen op de Hollandse IJssel. Rechts een geel lint van
gele lissen in de oever. Foto: 25 mei 2020. 


Een groep van 13 grutto's en enkele spreeuwen met jongen verbleef in een aangrenzend pas gemaaid grasland.
Geen broedbinding was er meer. Voor deze grutto's was het broedseizoen voorbij. Helaas zonder broedsucces. Het zouden grutto's kunnen zijn die in de Bergambachtse boezem hebben gebroed maar zonder succes. Foto: 25 mei 2020


Wakende grutto en twee tureluurs op een landhek in de Bergambachtse boezem. Op de achtergrond de gerestaureerde watermolen nr 6
in de Hooge Boezem.
Foto: 3 juni 2020


Drie verschillende vogelsoorten waakzaam en soms alarmerend. Bergambachtse boezem.  Scholekster, grutto(vrouw) en witte kwikstaart, De witte kwikstaart had w.s. een nest in een knotwilg waar ik vlak bij stond. Foto: 13 juni 2020