Gruttoverzamelplaats Het Weegje


In West-Nederland komen verschillende gruttoverzamelplaatsen voor waar grutto’s al sinds jaar en dag voor de broedperiode en soms ook na de broedperiode verblijven. De langst in gebruik zijnde en tevens belangrijkste is het Weegje zuidelijk van Waddinxveen, in eigendom en beheer bij de Groenservice Zuid-Holland. De verzamelplaats wordt al vele jaren trouw gebruikt, maar alleen voor het gaan broeden kan dat want vanaf half mei worden het perceel waar de grutto's verblijven drooggelegd en gebruikt als hooiland. Op de top van het gebruik van de verzamelplaats in het voorjaar kunnen  er wel 3000 - 4000 grutto’s, maar de laatste jaren is dat een stukminder geworden. De verzamelplaats wordt prima beheerd met voldoende plasdras delen precies met het goede waterpeil zodat de grutto’s in het water kunnen staan. Grutto’s geven er de voorkeur aan om als groep dicht bij elkaar  in water te staan als ze slapen. Het Weegje ligt in een gebied dat steeds verder ingeklemd dreigt te raken in de stedelijke sfeer. Er zijn veel bouwactiviteiten gepland of ze worden al uitgevoerd. Het Gouwepark, Westergouwe en sportveldenaanleg in de Oostpolder van Schieland om maar een paar te noemen. De vraag is dan ook of de functie als gruttoverzamelplaats op termijn niet zal afnemen of verloren zal gaan. Tellingen van de laatste jaren zien steeds verder afnemende aantallen zien.


Een vlucht grutto's boven het  Weegje bij Waddinxveen.


Weegje voorjaar 2018.

Het Weegje zuidelijk van Waddinxveen is al vele jaren een uiterst belangrijke gruttoverzamelplaats en de laatste jaren verblijven ook steeds meer grutto's  op een nieuwe plasdras in de Voorofsche polder. Een stuk grasland staat in het voorjaar plasdras. Dat is alleen in het voorjaar het geval. Na de broedperiode is het perceel in gebruik als hooiland.


Weegje                         
datum                                        Aantal grutto's                         Tijdstip                            Waarnemer
15 februari 2018                                 4                                         17.00                         Johannes Luiten
22 februari 2018                                19                                        17.00                         Johannes Luiten
Vorstperiode 23 febr t/m 3 mrt 2018 geen grutto's
4 maart 2018                                       2                                         12.51                         Mariëtte Coppens
5 maart 2018                                      75                                        14.15                            Menno Kuiper
5 maart 2018                                      92                                        16.00                           Johannes Luiten  
6 maart 2018                                     120                                       14.30                           Johannes Luiten 
6 maart 2018                                     165                                       16.15                            Menno Kuiper
7 maart 2018                                     142                                       15.30                            Menno Kuiper 
8 maart 2018                                    220                                         7.52                            Dirk Huitzing  (vroege ochtendtelling slaapplaats)
8 maart 2018                                     280                                        18.30                           Daniel Benders (avondtelling slaapplaats)
9 maart 2018                                     400                                        15.20                           Hans van Kersbergen  
10 maart 2018                                   345                                        12.45                           Menno Kuiper

11 maart 2018                                   158                                         11.55                        Hans van Gasteren
11 maart 2018                                    300                                        15.00                            Peter Duits
11 maart 2018                                    360                                        16.00                          Koos Overwater
12 maart 2018                                 210                                          7.50                           Dirk Huitzing   (vroege ochtendtelling slaapplaats)
12 maart 2018                                    220                                         11.25                           Menno Kuiper
13 maart 2018                                     68                                            9.35                            Dirk Huitzing
13 maart 2018                                    285                                         17.00                          Menno Kuiper
14 maart 2018                                    236                                          7.55                            Dirk Huitzing
14 maart 2018                                    325                                         13.45                          Menno Kuiper
14 maart 2018                                    200                                         15.39                            Ria en Sjaak                       
15 maart 2018                                      85                                          15.20                          Menno Kuiper
16 maart 2018                                      98                                            8.30                            Dirk Huitzing
16 maart 2018                                     340                                         18.57                            Daniel Benders  (avondtelling slaapplaats)

17 maart 2018                                     330                                           8.25                             Dirk Huitzing
17 maart 2018                                     150                                         10.00                            Arjan de Heer       

17 maart 2018                                    2100                                        19.15                        Peter Paul Schets (late avondtelling slaapplaats)

De avondtelling op 17 maart 2018 leverde een onverwacht hoog aantal op als je het vergelijkt met eerdere tellingen dit voorjaar. De reden voor hun aanwezigheid zou kunnen zijn het koude weer met harde oostenwind waardoor veel grutto's van andere verzamelplaatsen uit de omgeving het Weegje hebben opgezocht omdat dit gebied vrij besloten ligt waardoor het wat luwer is. Ook kennen ze het gebied goed omdat het Weegje tot voor kort zo'n beetje de enige belangrijke verzamelplaats vormde voor grutto's in het voorjaar rond reeuwijk/Gouda. Eerder was  het in het voorjaar van 2013 in de 2e helft van maart ook erg koud en toen concentreerde een flink deel van de grutto's in West-Nederland zich op het Weegje terwijl veel andere gruttoverzamelplaatsen leeg bleven.
Wat ook nog zou kunnen is dat er veel IJslandse grutto's zijn komen slapen die wat meer zwerfgedrag vertonen voor ze naar hun broedgebieden vertrekken en niet zo honkvast zijn aan de verschillende  gruttoverzamelplaatsen. Door Arjan de Heer werden op 17 maart 2018 overdag een 25-tal IJslandse grutto's geteld op het Weegje. In het verleden zijn er wel eens tijdens een dagtelling op het Weegje zelfs  een 1000-tal IJslandse grutto's geteld samen met een 1500-2000 Hollandse grutto's.
Als laatste: De avondtelling op 17 maart 2018 is tot in de schemer uitgevoerd. De ervaring heeft inmiddels geleerd dat meestal grote aantallen grutto's pas tegen de schemer terugkeren uit de polders. Dat was nu overigens niet het geval. Het grootste deel van de 2100 grutto's was volgens Peter Paul Schets al aanwezig ruimschoots voor zonsondergang.

18 maart 2018                                       83                                          15.28                           Dirk Huitzing

19 maart 2018                                2000                                     6.35                           Daniel Benders  (vroege ochtendtelling slaapplaats)
19 maart 2018                                    1000                                           7.50                           Dirk Huitzing
19 maart 2018                                       12                                           15.04                           Ria en Sjaak

19 maart 2018                                     1910                                         19.05                       Peter Paul Schets (late avondtelling slaapplaats)
20 maart 2018                                      200                                            7.48                          Dirk Huitzing
20 maart 2018                                    1230                                         19.10                          Daniel Benders  (late avondtelling slaapplaats)
20 maart 2018                                     1260                                         19.15                          Menno Kuiper (late avondtelling slaapplaats)
22 maart 2018                                     1160                                         19.15                         Peter Paul Schets (late avondtelling slaapplaats) 
24 maart 2018                                        30                                           15.15                          Mark van Leeuwen
29 maart 2018                                       119                                          13.00                          Menno Kuiper

30 maart 2018                                       174                                          20.10                         Menno Kuiper (late avondtelling slaapplaats) 
4 april  2018                                           127                                          20.30                         Menno Kuiper (late avondtelling slaapplaats)
12 april 2018                                           52                                           20.20                          Menno Kuiper (avondtelling slaapplaats)

Het is begin april 2018 en de grutto-aantallen die op de slaapplaats overnachten zijn fors aan het afnemen ten teken dat er al veel paren permanent in het broedbiotoop blijven omdat er eieren zijn of binnenkort gelegd zullen worden. Dagaantallen worden niet meer opgenomen. Alleen de aantallen van late avondtellingen zullen nog worden opgenomen om een beeld te geven van de aantalsontwikkeling op verzamelplaatsen.                             


Weegje voorjaar 2013

2013 was voor grutto's op verzamelplaatsen, en zeker die van het Weegje, een zeer afwijkend voorjaar. Met als oorzaak het langdurige koude weer vanaf de 2e helft van maart t/m 1e week van april. Precies op het moment dat paarvorming en territoriumbepaling al volop aan de gang zou moeten zijn. Maar veel grutto's lijken als gevolg van die kou de voorbereidingen op het broedseizoen nog even uit te stellen. De koudeperiode veroorzaakte zelfs weer trek in zuidelijke richting omdat er problemen ontstonden met het vinden van voedsel zo leek het erop. Ook maakten de grutto's er een potje van v.w.b. het aantalsverloop op de bekende verzamelplaatsen. De verzamelplaats polder Stein b.v. werd tot heden amper aangedaan om te overnachten en grote aantallen grutto's pendelen van dag tot dag heen en weer tussen de verschillende verzamelplaatsen in West-Nederland om er te overnachten. Ook op het Weegje lijkt dit het geval te zijn met nogal wisselende aantallen die in de periode 6 mrt-27mrt 2013 kwamen  met name tussen 16 mrt en 23 mrt 2013. Vanaf 24 maart 2013 lopen de aantallen weer fors op met aantallen exemplaren die de laatste jaren niet meer op het Weegje werden geteld. Dat werd veroorzaakt door het samenscholen van grutto's op het Weegje terwijl andere verzamelplaatsen in de omgeving niet of nauwelijks werden gebruikt. Vanaf 6 april verbeterde het weer en was ook direct aan het sterk verminderen van de aantallen zichtbaar dat de grutto's zich gingen vestigen in de broedgebieden en IJslandse grutto's  vertrokken naar hun broedgebied in IJsland. Wel is te verwachten dat het begin van het eieren leggen en broeden wat later op gang zal komen dan in voorgaande jaren.


Datum            tijdstip                 aantal grutto's                 waarnemer
6-mrt-13            7.48                               70                                        DH
7-mrt-131          9.00                              300                                         JL
10-mrt-13          8.10                              410                                        DH
11-mrt-13          7.24                              600                                        DH
11-mrt-13         18.30                            1805                                      PPS
12-mrt-13         18.40                            2084                                      PPS
15-mrt-13           8.00                             900                                        DH
16-mrt-13          15.30                            400                                        DB
16-mrt-13          19.05                            800                                         DB
18-mrt-13          18.15                            147                                        PPS
19-mrt-13            7.35                            170                                         DH
19-mrt-13          17.15                              7                                           DB
21-mrt-13          18.50                             450                                        DB
22-mrt-13          18.553                           70                                          DB
23-mrt-13           19.00                           1435                                       PPS
24-mrt-13           18.55                           1500                                        DB
25-mrt-13             8.05                             430                                        DH
25-mrt-13            18.30                          1500                                        DB
26-mrt-13              7.40                           750                                         DH
26-mrt-13             19.20                    2500-3000                                 FM/JL
27-mrt-13              7.00                         1800                                         FM
27-mrt-13             7.50                           850                                          FM
27-mrt-13            19.30                         3313                                 FM/PPS/DB
28-mrt-13             7.05                          2100                                       FM/PS
28-mrt-13             7.55                           250                                        FM/PS
29-mrt-13            19.45                    2700-3000                                 PPS/GB
30-mrt-13            19.45                       3430                                          HvG
31-mrt-13              8.20                        105                                             DH
31-mrt-13             13.15                         6                                               FM
31-mrt-13             15.55                         1                                            FM/DB
31-mrt-13             20.39                     2000                                              GB
1-apr-13               20.45                      2838                                             PPS
2-apr-13                7.35                       1300                                              DH
4-apr-13               17.00                         2                                                 PPS
7-apr-13               20.45                      1315                                             PPS
9-apr-13               20.20                       270                                                DB
10-apr-13             20.40                       280                                                DB
21-apr-13             21.08                         1                                                   DB
22-apr-13             21.00                       105                                                PPS

Waarnemers:                                                  
DB  =Daniel Benders
DH  =Dirk Huitzing
FM  =Freek Mayenburg
JL   =Johannes Luiten
PPS=Peter Paul Schets
PS  =Pim Steenbergen
GB  =Gary Bakker
HvG =Hans van Gasteren



Grutto's op het Weegje. 
26 maart 2013 was een tamelijk gure dag maar niet zo koud als een paar dagen er voor. De wind was matig waaiend uit oostelijke richting en de temperatuur was 4-5 graden boven nul. De vier nachten ervoor had het nog 5-7 graden gevroren samengaand met een ijzig koude oostenwind overdag. Een bezoek aan het Weegje gebracht om een avondtelling uit te voeren en foto's te maken. De ondergaande zon zorgde er voor dat mooie beelden konden worden gemaakt. In de nacht vroor het enkele graden en dat betekende dat een flink aantal grutto's in de vroege ochtend van 27 maart 2013 op het ijs stond. Het laagje ijs was blijkbaar niet al te dik want sommige grutto's stonden wel in het water en andere weer op het ijs. Ondanks het koude weer gingen de voorbereidingen op het broedseizoen gewoon door hetgeen bewezen werd door verschillende paringen.


Grutto's op de verzamelplaats het Weegje bij Waddinxveen. Ongeveer 2500 grutto's waren om 19.20 uur aanwezig.
Foto's gemaakt op 26 maart 2013 omstreeks 19.00 uur met een laag staande ondergaande zon.
Twee stops onderbelicht. ISO 800. sluitersnelheid 1/2000
 


Avondtelling op 27 maart 2013. Maar liefst 3300 grutto's kwamen groepsgewijze naar het Weegje om er de
nacht door te brengen. Hier een klein deel in het prachtige avondlicht van de ondergaande zon.
 


Tegen de schemering vlogen alle grutto's op zonder dat er een aanwijsbare reden voor was.
De sluitersnelheid bij bovenstaande foto was nog net voldoende om de grutto's er redelijk goed scherp op te krijgen.


Weegje. 27 maart 2013 vroeg in de ochtend

Een klein gedeelte van de ca. 1800 grutto's aanwezig op het Weegje op 27 maart 2013 omstreeks 7.00 uur.


Tussen de grutto's zaten enkele geringde exemplaren en voorzien van gekleurde vlaggetjes.  Vrijwel zeker IJslandse grutto's waarvan vele tientallen exemplaren aanwezig waren. Op de foto in het midden een IJslandse grutto die zit te kopkrabben met ringenset  om waaronder een rood vlaggetje. Foto: 27 maart 2013


27 maart 2013. s'-Morgens omstreeks 7.00 uur. Ongeveer 1800 grutto's waren nog aanwezig op verzamelplaats het Weegje. Om de paar minuten vertrokken groepen naar graslandpolders. Om 7.50 uur was het aantal grutto's geslonken naar 850 stuks. Het wegvliegen van groepen grutto's vertrekkend naar hun toekomstige broedgebieden om er voedsel te zoeken en het broedterritoria te verkennen ging onverminderd door. 


Grutto's vertrekkend van verzamelplaats Weegje richting Groene Hart polders om er te gaan vreten
en hun toekomstig broedgebied te verkennen/bepalen.


27 maart 2013. Om 7.50 uur waren nog 850 grutto's aanwezig op het Weegje. Dit is een deel van die groep.
Beschutting zoekend tegen de koude matige oostelijke wind. De temperatuur lag rond het vriespunt.


 

 

Grutto en stormmeeuwen op het ijs.Een laagje ijs had zich gevormd in de nacht van 26 naar 27 maart 2013. 
Een deel van de grutto's stond nog in het water en een ander deel stond op het ijs.

 


Een groepje grutto's waarvan een deel in het water staat en een ander deel op het ijs.


Grutto's in de ochtend op de verzamelplaats het Weegje bij Waddinxveen. Foto: 27 maart 2013.
Op de achtergrond windmolens bij het nabijgelegen bedrijfsterrein Gouwepark.
 


Weegje. 28 maart 2013 vroeg in de ochtend

Om 7.00 uur waren nog ruim 2000 grutto's aanwezig op de verzamelplaats Het Weegje. Ook deze nacht had het een paar graden gevroren en delen van de plas waren bedekt met een laagje ijs. Duidelijk was te zien dat de grutto's  beschutting zochten tegen de nog steeds ijskoude oostelijke wind. Om de paar minuten vlogen van het ene op het andere moment groepen grutto's weg, tegen de wind in, en verdwenen in oostelijke richting. Dat ging maar door en door en om 7.55 uur waren nog maar 250 grutto's aanwezig op de plasdras. Het grootste aantal grutto's wat de verzamel/slaapplaats bezoekt bestaat uit "Hollandse" grutto's, maar er zitten ook vele honderden IJslandse grutto's tussen.


Tijdstip: 7.05 uur. Op dit tijdstip waren (nog) ruim 2000 grutto's aanwezig. De avond ervoor waren dat om 
19.30 uur tegen schemering 3300 stuks. Het aantal grutto's op de plasdras werd snel minder. Om de paar minuten 
vlogen kleine of grote groepen weg in oostelijke richting, tegen de wind in.


Plotsklaps vliegt er weer een groep grutto's op tegen de wind in en verdwijnt oostwaarts. Een bijzonder gebeuren.
Er werd blijkbaar een signaal afgegeven hetgeen het teken was voor een aantal grutto's om van de verzamelplaats te vertrekken.
 


Een groepje grutto's s'-morgens vroeg even boven de gedeeltelijk bevroren verzamelplaats vliegend om vervolgens in 
oostelijke richting te vertrekken. 
 


Tijdstip: 7.55 uur. Bijna alle grutto's zijn naar polders in de omgeving vertrokken.Nog maar 250 grutto's op de verzamelplaats.     


Weegje: voorjaar voorjaar 2011

Weegje plasdras gruttoaantallen 2011 
Datum                            aantal grutto's                         Tijdstip telling                   waarnemer
10-feb-11                                    3                                            overdag                                   DH
16-feb-11                                    7                                             17.00                                       DB
17-feb-11                                   53                                            17.30                                       MH
19-feb-11                                   18                                            13.30                                        AV
19-feb-11                                    36                                           16.30                                        KO 
22-feb-11                                    22                                           17.18                                        DB
24-feb-11                                     9                                             16.40                                        DB
25-feb-11                                    30                                            15.40                                        DH
26-feb-11                                     5                                              13.25                                       DB
1-mrt-11                                       9                                              17.10                                       DB
2-mrt-11                                      90                                              8.15                                        DH
3-mrt-11                                     200                                             8.00                                        DH
3-mrt-11                                     342                                            17.15                                       DB
4-mrt-11                                     185                                            17.15                                       DB
5-mrt-11                                      27                                             17.40                                       DB
5-mrt-11                                      27                                             18.15                                       GB
6-mrt-11                                     43                                              16.30                                       GB
6-mrt-11                                     40                                              17.00                                       DB
6-mrt-11                                     12                                              17.15                                       GJR
7-mrt-11                                    120                                              7.50                                        DH
8-mrt-11                                     34                                              17.30                                       DB
8-mrt-11                                   250                                              18.30                                       AV
9-mrt-11                                   110                                              17.00                                       DB
11-mrt-11                                 210                                               7.35                                        DH
12-mrt-11                                 200                                              15.00                                      MvL
13-mrt-11                                 150                                              18.15                                       AV
Geen telgegevens latere data.

 


Voorjaar 2006 - Grutto's wat later door weersomstandigheden?

Het is inmiddels 2 maart 2006 en normaliter zouden er op het Weegje al veel meer  grutto's aanwezig moeten zijn dan op dit moment het geval is. Misschien zijn de weersomstandigheden er wel de oorzaak van dat die aantallen nog lager zijn. Al een paar dagen is er lichte vorst en sneeuwval. Wie weet blijven de grutto's daarom wat langer hangen in meer zuidelijke oorden. Ook in de graslandpolders in het Groene Hart zijn nog maar weinig grutto's gesignaleerd. Dat de grutto's nog wat lager in aantal zijn kunnen we mooi vergelijken door de beschikbaarheid van eerder telonderzoek van het Weegje in 2003. In dat jaar zijn diverse avondtellingen uitgevoerd om te zien hoeveel grutto's er kwamen sliepen op de verzamelplaats. Op onderstaande grafiek komt duidelijk tot uiting dat de aantallen grutto's begin Maart veel hoger waren dan dit jaar.


Grafiek met de gruttoaantallen op het Weegje per dag in het vroege voorjaar van 2003


De aantallen grutto's tot nu toe blijven fors achter t.o.v. het jaar 2003


Op 2 maart 2006 twee keer naar het Weegje geweest om te tellen hoeveel grutto's er aanwezig zouden zijn. De eerste keer om 13.00 uur. Toen waren er maar 3 grutto's aanwezig op de plasdrasplaats die grotendeels dichtgevroren lag met een vliesdun laagje ijs waar sneeuw op lag. Wat later in de middag stak de wind iets op en verdween het ijs al snel. De drie aanwezige grutto's stonden op een niet bevroren deel in het water te slapen. Dat er nauwelijks grutto's aanwezig waren op genoemd tijdstip is niet zo verwonderlijk. De grutto's slapen 's nachts op de verzamelplaats, en  vertrekken vrij vroeg in de ochtend naar omliggende graslandpolders om er te vreten. De meeste grutto's komen overdag, meestal tegen de middag, weer terug op de plas om vervolgens in de middag nog een 2e keer te vertrekken naar de polders om verder te gaan eten. Dat doen ze om op te vetten en daardoor komen ze in een goede broedconditie wat merkbaar is aan het toenemen van hun gewicht.
Een tweede bezoek gebracht om 17.45 uur. Ongeveer 120 grutto's waren aanwezig, de meeste druk fouragerend  langs de randen van de plas. Tussen 18.00 uur en 18.30 uur vielen er nog twee groepen in. Een groep van een 20-tal exemplaren en nog een groep van ca. 40 stuks. Er kwamen nog geen grutto's binnen als 2-tallen. Later in het seizoen, als de paren zijn gevormd, is dat wel het geval en dan komen tegen de avond steeds meer grutto's naar de slaapplaats als losse paartjes.


Zo lag de gruttoverzamelplaats Het Weegje er bij op 2 maart 2006 


Ook in voorgaande jaren  werden de vroeg in het voorjaar teruggekeerde grutto's soms onaangenaam verrast door slechte weersomstandigheden. Grutto's op het Weegje staande op het ijs op 28 februari 2004


Dia-voorstelling Weegje


Gruttoverzamelplaats Voorofsche polder tussen Waddinxveen en Boskoop

Voorjaar 2018.

De Voorofsche polder is weidevogelreservaat gelegen westelijk van de Gouwe tussen Waddinxveen en Boskoop waar jaarlijks forse aantallen weidevogels broeden. Een perceel is in gebruik als plasdras en sinds de ingebruikneming is het een belangrijke gruttoverzamelplaats in het vroege voorjaar. Of de hier overdag aanwezige grutto's hier ook slapen of dat ze dat op het Weegje doen is minder goed bekend.


Voorofsche polder
datum                                        Aantal grutto's                           Tijdstip                        Waarnemer
17 februari 2018                                  1                                         15.20                       Mark van Leeuwen
Vorstperiode 23 febr t/m 3 mrt 2018 geen grutto's
5 maart 2018                                       45                                       17.18                          Daniel Benders
7 maart 2018                                     160                                       15.00                            Dorus Duits
8 maart 2018                                       60                                        15.24                            Ria en Sjaak
11 maart 2018                                    250                                       15.54                            Ria en Sjaak
12 maart 2018                                    120                                     overdag                       Maurits de Heer
14 maart 2018                                      50                                       16.20                       Hans van Kersbergen
17 maart 2018                                       6                                       overdag                           Gert Vonk
24 maart 2018                                      80                                        14.20                            Mark van Leeuwen
26 maart 2018                                     101                                       15.42                            Ria en Sjaak
29 maart 2018                                      90                                         20.30                           Daniel Benders (late avondtelling slaapplaats)
30 maart 2018                                     110                                        19.50                           Mark van Leeuwen
Geen telgegevens latere data in dat voorjaar.


Voorjaar 2011

Voorofsche polder plasdras gruttoaantallen 2011  
Datum                               aantal grutto's                         Tijdstip telling                  waarnemer
15-feb-11                                       34                                             15.00                                   MH
17-feb-11                                       10                                             17.30                                   MH                        
1-mrt-11                                        450                                           17.25                                    DB
3-mrt-11                                        111                                           17.45                                    DB
5-mrt-11                                          90                                           15.00                                    MvL
5-mrt-11                                         175                                          16.50                                     DB
5-mrt-11                                         170                                          17.45                                     GB
6-mrt-11                                          400                                          17.15                                    DB
8-mrt-11                                          350                                          18.00                                    AV             
9-mrt-11                                          450                                          18.00                                    DB
11-mrt-11                                        750                                          19.00                                    DB
12-mrt-11                                        500                                          15.00                                    MvL
Geen telgegevens latere data in dat voorjaar.


Voedselzoekende grutto's op de plasdras Voorofsche polder op 2 maart 2010.