Plaatstrouwe grutto's in de Polder Oukoop (deelgebied Negenviertel). Broedcyclus en broedsucces 


Voormalige hooilandperceel Janssen

Dit verhaal gaat over een perceel grasland gelegen in de polder Oukoop in het deelgebied Negenviertel aan de zuidkant van Oukoop.
Voor de uitvoering van de Herinrichting Driebruggen was dit toen nog particuliere perceel in eigendom van boer Janssen woonachtig aan de Steinse Dijk. Het perceel was in gebruik als hooiland en werd vrij laat gemaaid/gehooid. Om het perceel te bereiken moest de drukke spoorlijn (Utrecht-Rotterdam) over gestoken worden. Bij de uitvoering Herinrichting Driebruggen is een groot deel van de polder Oukoop, waaronder ook dit perceel, toegedeeld aan Staatsbosbeheer als reservaatgebied en de overgangen over de spoorlijn zijn komen te vervallen. 
Ik ken dit perceel al vanuit mijn jeugd als een zeer goed broedgebied voor grutto's. Een gruttonest vinden op dit perceel was niet moeilijk. De grutto's broedden op dit perceel in kolonievorm. Opmerkelijk, juist dit brede perceel had hun voorkeur. Hoewel de broedaantallen op het perceel in de loop der jaren zijn afgenomen, hebben hier de laatste 5 jaar nog steeds tussen de 4-7 paartjes gebroed. Wel gebroed maar het broedsucces v.w.b. het vliegvlug worden van de kuikens was diverse jaren aan de zeer matige kant heeft intensief onderzoek aangetoond. Ook de aantalsontwikkeling lijkt afnemend te zijn.

Het inmiddels biologische boerenbedrijf van Ardy de Goeij heeft het perceel nu verschillende jaren in beheer. Dit voorjaar is het perceel in een vorstperiode bemest met ruige stalmest. Er wordt ook een latere maaidatum aangehouden ter bescherming van de broedende weidevogels. 


Topografische kaart van het het deel Negenviertel in de polder Oukoop met het hooilandperceel favoriet bij grutto's die hier al vele jaren broeden. Perceel ligt oostelijk van de Oukoopse Dijk tussen de Steinse kade en de spoorlijn Utrecht-Rotterdam.


Aantal broedparen
Voormalig Hooilandperceel Janssen Grutto
1960/70 15-20
2017 6-7
2020 5-6
2021 4

Overzicht hooiland perceel polder Oukoop (deelgebied Negenviertel). Zgn Perceel Janssen. Foto: 27 april 2021.


Ontwikkelingen voorjaar 2021

Telling 20 maart 2021. Het eerste gruttopaar aanwezig  in het broedbiotoop. Nog geen balts en op een gegeven moment wegvliegend westwaarts w.s. richting plasdras in de polder Stein.

Telling 25 maart 2021. 2 paartjes aanwezig en nog 5 exemplaren.  Een duidelijk bewijs dat de voorbereiding op het broedseizoen serieus zijn. De eilegfase begint nu snel dichterbij te komen. Maar alle grutto's wat later in de middag verdwenen, w.s. toch de nacht doorbrengend op een plasdras in de omgeving.

Telling 2021. 26 maart 2021. Vijf grutto's aanwezig waarvan 2 paartjes. Een paartje kievit. 

Telling 6 april 2021. 2 zekere paartjes grutto aanwezig op het perceel. Een grutto kwam vanuit de polder Oukoop invliegen en viel in op het perceel. Kan betekenen dat er zich drie paar hebben gevestigd. Paren nog steeds bij elkaar in de buurt dus w.s. nog geen ei-leg. In sloot 4 kuifeenden en 1 paar krakeend.

Telling 14 april 2021.  Twee losse grutto's en een paar aanwezig op het hooilandperceel.

Telling 20 april 2021. Twee cirkelende buizerds werden aangevallen door 2 grutto's boven het hooilandperceel.

Telling 23 april 2021. Twee gruttomannen stonden wakend in de oever langs de slootkant. Ook een baltsende tureluur en een exemplaar scholekster aanwezig. 

Telling 24 april 2021. Schraal weer. Matige noordenwind en de temperatuur rond de 10 graden. Twee gruttomannen wakend in de oever langs slootkanten.  Een kievit ging in de aanval op een zwarte kraai maar de grutto's reageerden niet.  Een voedselzoekende tureluur langs een oever en ook een scholekster aanwezig.
In sloten 2 paartjes krakeend.

Telling 10 mei 2021. Een gruttopaar op het perceel westelijk van hooiland. Hier ook nog twee apart zittende losse grutto's. Op het perceel oostelijk van hooiland ook een gruttoman. Verder een baltsend paartje kievit .

Telling 13 mei 2021. Een gruttopaar op het perceel westelijk hooiland. Hier ook nog een apart zittend losse grutto en een paartje scholeksters. Verder op dit perceel wat al beweid is geweest een baltsend paartje kievit. Op het perceel oostelijk van hooiland ook een gruttoman en een paartje scholekster. In sloten 2 paartjes krakeend en een losse kuifeend woerd. Opvallend, helemaal geen slobeenden gezien tijdens het hele broedseizoen.

Alarmtelling 18 mei 2021. Drie gruttoparen alarmerend met kuikens westelijk van hooilandperceel. De drie percelen zijn ruim een week geleden beweid met melkvee en blijkbaar was de weer opgroeiende vegetatie nu uitstekend kuikenland. Boven het hooilandperceel zelf alarmeerde een grutto die in de aanval ging op een overvliegende zwarte kraai.


Waakzame gruttovrouw in een veld kruipende boterbloemen. De kuikens in de buurt maar zich schuil houdend door het alarmerende gedrag van de ouders. Foto: 19 mei 2021 polder Oukoop Negenviertel.


Alarmtelling 19 mei 2021. Nog steeds drie gruttoparen alarmerend met kuikens westelijk van hooilandperceel. De kuikens (gezien 2 exemplaren) inmiddels ongeveer rond de twee weken oud. De drie percelen zijn ruim een week geleden beweid met melkvee en blijkbaar was de weer opgroeiende vegetatie nu uitstekend kuikenland. De op deze drie beweide percelen zich sterk uitbreidende kruipende boterbloem zijn blijkbaar insectenrijk en daardoor aantrekkelijk voor de gruttokuikens. Ook op deze percelen een scholekster en paartje kievit aanwezig. Boven het hooilandperceel vloog een tureluur die vanuit een aangrenzend perceel komend inviel in het hooiland. Oostelijk van het hooiland op een beweid perceel met droge koeien zat een gruttoman.

Alarmtelling 20 mei 2021. Westelijk van het hooilandperceel een gruttopaar aanwezig. Boven het hooiland vlogen nu vier grutto's die fel alarmeerden op w.s. een wezel of hermelijn. In het beweide grasland een scholeksterpaar waarvan een exemplaar op het nest en een paartje kievit alarmerend op een overvliegende kleine mantelmeeuw. 

25 mei 2021 weer een alarmtelling. Tussen 20 mei en 25 mei waren de weersomstandigheden slecht. Veel wind en regen en lage temperaturen van omstreeks 13 graden. Op twee verschillende tijdstippen geteld. Ook nu nog vrij lage temperatuur (ca 14 graden) en winderig. De percelen westelijk van het hooiland waren recent begraasd met melkvee. Er werd een kievit gezien die alarmeerde op een overvliegende kleine mantelmeeuw. En slechts een grutto die zich in de beweide percelen bevond maar geen alarmverdrag vertoonde. Het nestelende paartjes scholeksters was verdwenen wellicht door de intensieve begrazing. Ook nog gekeken naar alarmerende grutto's op beweide percelen westelijk van de Oukoopse Dijk en percelen noordelijk van de Steinse kade tot eigendommen Kees Geukes, maar ook hier geen grutto te bekennen.

 

26 mei 2021. Nog steeds vrij lage temperatuur (ca 14 graden) en winderig. In het deel Negenviertel geen grutto's aanwezig. Wel een losse grutto noordelijk in een begraasd deel zuidelijk van Kees Geukes maar geen alarm. In de Negenviertel wel een alarmerende tureluur en kievit. Ook geen grutto's aanwezig in beweide percelen westelijk Oukoopse Dijk en Kort Roggebroek.

27 mei 2021. Nog steeds vrij lage temperatuur (ca 14 graden) en winderig. In het deel Negenviertel geen grutto's aanwezig. Ook geen grutto's aanwezig in beweide percelen westelijk Oukoopse Dijk en Kort Roggebroek.

29 mei 2021. Het weer opgeknapt na 3 weken van lage temperaturen, regen en wind. In de Negenviertel geen grutto's, ook geen reactie bij een mooi laag overvliegen van een bruine kiekendief over dit polderdeel. Wel een scholekster op een beweid perceel met droge koeien. Opvallend, een flinke groep weidevogels van 9 grutto's, 10 kieviten en twee scholeksters vielen twee bruine kiekendieven aan vliegend westelijk van de Oukoopse Dijk ter hoogte van het uitkijkscherm van Staatsbosbeheer op de grens van Kort Roggebroek en polder Stein. Zouden hier wellicht dan toch gruttoparen met kuikens tussen zitten die vanuit Oukoop Negenviertel daar naar toe getrokken waren?  Onduidelijk want ook in dit deel van de polder Stein hebben meerdere paren grutto's genesteld.

2 juni2021. Perceel 1 juni gemaaid. Geen grutto's. 


Zie ook de bevindingen broedsucces grutto's voorjaar 2021 in verschillende poldergebied
rond Reeuwijk-Haastrecht