Plas Ravensberg

Eilandenrijk in de Plas Ravensberg te Reeuwijk dreigt steeds kleiner te worden

Weinig menselijke activiteiten nog maar op Plas Ravensberg te Reeuwijk. Steeds minder eilandjes, riet en jachthutten. Dat was zo'n 30 jaar geleden nog heel anders. Veel rietkragen, goed onderhouden eilandjes, moerasvogels en veel meer jachthutten. Tegenwoordig moet je om op de plassen waterwildjacht te bedrijven 40 hectare land en water aaneengesloten hebben. Dat was vroeger maar 1 hectare. Reeuwijkers jaagden op hun stukje ter grootte van een of meer hectaren vanuit een jachthut dat op een eilandje stond. Veel van die eilandjes waren overgebleven als  restant van de vervening van het Reeuwijkse grasland(moeras)gebied. Men legde soms met veel inspanning zelfs nieuwe eilandjes aan met daarop een jachthut. Jacht was vroeger in Reeuwijk voor veel mensen meer dan een hobby. Er waren zelfs Reeuwijkers die beroepsmatig jager en broodvisser waren. Maar dat ligt inmiddels ver achter ons.


Plas Ravensberg is een natuurplas en wordt beheerd als natuurreservaat. Een deel van de Plas is in eigendom
van Staatsbosbeheer en het grootste deel is van particulieren die de natuur welgezind zijn. Motorvaart van schepen 
is er niet toegestaan. Een rustige natuurbeleving  is mogelijk met kano's of zeilboten. Langs de Zoetendijk komen nog
mooie rietkraagoevers voor waar de grote karekiet tot voor kort broedde. De soort lijkt inmiddels te zijn verdwenen als
broedvogel in Reeuwijk. Ook dit voorjaar (2017) zijn er geen zingende grote karekieten op Ravensberg gehoord.  


Vissersbootje op de Plas Ravensberg. Aanwonenden met vergunning voor visserij en jacht hebben ontheffing om een 
buitenboordmotor te gebruiken.

Genieten in alle rust met gele plompen op de voorgrond


Er varen nog maar weinig van dit soort vissersbootjes
in het Reeuwijkse Plassengebied. Deze is al van ijzer
gemaakt, maar de oudere typen, te bezichtigen bij de Oudheidkamer aan de Oudeweg, werden nog van
hout gemaakt.

Een koppeltje wilde eendenkuikens, klaar om
in een volgend jaar gebruikt te worden voor de
waterwildjacht. Het kuiken rechtsonder heeft het
begin van een kroontje op de kop. Veel Reeuwijkse
wilde eenden hadden in het verleden een kroon
of kuifje. Ze werden er speciaal op gekweekt. 


Jachthutten gemaakt van gevlochten rietmatten. Vanuit dit soort hutjes wordt op eenden gejaagd. In het water
voor de hut worden tamme staleenden geplaatst, eenden die er flink op los kwaken, en daardoor wilde
soortgenoten aanlokken. Die kunnen dan geschoten worden als ze bij de stal- of lokeenden invallen.


Overblijfselen van een jachthut en een eilandje


Nog een  overblijfsel van een weggespoeld eilandje. Men probeert het eilandje te behouden via het
aanbrengen van afgeschreven surfplanken. Kokmeeuwen maken er dankbaar gebruik van en broeden er op.


Kokmeeuwenkolonie op plas Ravensberg

Kokmeeuwen broeden al lang op Ravensberg. Het zijn koloniebroeders. In de 70er jaren van de vorige eeuw waren de aantallen broedende kokmeeuwen veel hoger dan nu nog het geval is. Ik heb rond 1975 verschillende jaren nesttellingen gedaan op de eilandjes voor de hele plas. Toen lag het aantal broedparen zo rond de 2000-2500 paar.

Overblijfsel van een jachthut met de broedplaats van een kokmeeuwkolonie op dit eilandje. Sinds jaar en dag verblijft er op de
Plas Ravensberg een kokmeeuwenkolonie. Op de achtergrond de Nederlands Hervormde Kerk van Sluipwijk.


De kokmeeuwen van dit eilandje waren in paniek door een overvliegende buizerd.
Een aantal kokmeeuwen ging in de aanval.


Hier een van de aanvallende kokmeeuwen achter
een buizerd aan.

Nijlganzen zittend op de beschoeiing van een eilandje.
Er werden op deze dag (mei 2008) op de diverse eilandjes
een kleine 100 nijlganzen geteld op de Plas Ravensberg.
Op de achtergrond de Nederlands Hervormde
Kerk van Sluipwijk.


Jachtbedrijf 30/40 jaar geleden

Jacht was toen nog leuk. Je mocht nog op veel meer eendensoorten jagen dan nu het geval is. Nu mag je eigenlijk alleen nog maar op wilde eenden jagen, en niet te vergeten nijlganzen, grauwe ganzen, brandganzen en canadaganzen. Voor de meeste jagers is de lol van het jagen er grotendeels af. En niet alle jagers staan te trappelen om op die ganzen te jagen. De geschoten ganzen zijn nauwelijks te verkopen aan de poelier is de ervaring. Dit komt omdat gans niet erg gewild is. Maar het heeft ook te maken met de publieke opinie.  Stadsmensen vinden al dat gejaag maar niks dus er zijn veel protesten. Nu zitten we in Reeuwijk (en heel Nederland) met het "probleem"van grote aantallen (zomer)ganzen. Ze bevolken de graslanden rondom de Reeuwijkse Plassen en vreten het gras op dat bedoeld is voor de koeien. Broeden doen ze in moerasvegetaties en in het Reeuwijkse Plassengebied, waaronder dus op Ravensberg. Teveel ganzen zijn er, ze slopen zelfs hun leefmilieu met het gevreet. Rietvegetaties en andere waterplantenvegetaties worden aangevreten.

Maar minder  jacht betekent ook minder onderhoud aan de eilandjes. Het achterwege laten van onderhoud en beheer, in combinatie met slecht water waardoor riet slecht groeit, zijn de belangrijkste oorzaken van het afkalven van eilandjes op de Plas Ravensberg. Een vaartochtje op 22 mei 2008 in een authentiek Reeuwijks visserbootje liet nog eens goed zien wat er gaande is. Op en langs de eilandjes groeit nauwelijks riet. Zingende rietgorzen, kleine karekieten en rietzangers werden vrijwel niet gehoord. Dat was 40 jaar geleden nog wel anders.  Genoemde soorten komen gelukkig nog wel steeds voor in rietkragen langs de Oudeweg, Zoetendijk en Bosmankade. Nieuwe bewoners op de Plas zijn nu de vele tientallen paren nijlganzen, Indische ganzen en broedende grauwe- en brandganzen.


Deze nijlgans zat wakend op een jachthut. Misschien werd er in de hut zelf wel gebroed. Nu zijn het nijlganzen, maar ruim 40 jaar 
geleden waren het vooral woudaapjes en kokmeeuwen die in en op jachthutten broedden. Rond 1960 heb ik zelf nog diverse 
woudaapjesnesten gevonden in jachthutten op de Plas kalverbroek.


Op eilandjes in Plas Ravensberg, of wat er van overgebleven is,  broeden vele tientallen paren van de brandgans. 


In het verleden broedde er jaarlijks  een kolonie visdiefjes op de Plas Ravensberg. Die kolonie vertrok en streek neer
 op de Plas Broekvelden op een schelpeneilandje. In het voorjaar van 2008 werden op dit eilandje  ruim 
75 broedparen geteld.  Nu zijn de eilandjes weggespoeld en moeten de visdiefjes het weer elders in het plassengebied zoeken.
Het aantal van 75 wordt echter lang niet meer gehaald.


Er broeden diverse paartjes tafeleenden op de Plas Ravensberg. Deze twee woerden zaten samen met een vrouwtje op 
een grasveld. De hoge beschoeiing  was blijkbaar geen probleem. In het voorjaar van 2013 broedde een 10-tal tafeleendpaartjes min of meer in kolonievorm op Ravensberg.


Vliegende Indische gans. Deze exoot heeft zich al een aantal jaren gevestigd in het Reeuwijkse Plassengebied. Ze broeden in klein aantal op en rond plas Ravensberg.  De laatste jaren schommelt het aantal vogels rond de 15-20 stuks.