Voormalige Benschopper Boezem (eigendom en beheer Staatsbosbeheer)



Het reservaat Benschopper Boezem ligt in de Lopikerwaard zuidelijk van Hekendorp in de polder Keulevaart. Het is vanuit de Ruilverkaveling Lopikerwaard aangewezen als beschermd natuurgebied sinds de 90er jaren van de vorige eeuw. Het heeft een oppervlakte van een kleine 50 hektare.
Het reservaat is in  vier landschapstypen te onderscheiden:
++  Noordelijk graslandcomplex  tussen de Tiendweg en Hollandse IJssel: doelstelling weidevogelgebied.
++  Zuidelijk daarvan een blok graslanden: doelstelling botanisch grasland
++  Aan de zuidkant een stuk moeras ontstaan door natuurontwikkeling: doelstelling moeras
++  In de polder Honaard stukjes weidevogelgrasland, twee gegraven veenputjes en een stukje loofbos.

Geel lint van dotters in oevers.
Foto: 31 maart 2019


Fotoalbum: Landschap Benschopper Boezem (weidevogelblok en botanisch blok)


Weidevogelseizoen 2019 blok Tiendweg-Provinciale West Oost

Overzicht van het weidevogelgrasland in de Benschopper Boezem tussen de Tiendweg-Provinciale Weg Oost. Foto: 31 maart 2019

 

Het weidevogelblok op 30 juni 2019. Gemaaid maar verschillende delen die lang vochtig zijn gebleven  zijn ongemaaid gebleven.
Foto: 30 juni 2019.

 


Begin april 2019 lag het weidevogelblokje er goed bij. Droge en drassige delen wisselden elkaar af waardoor aantrekkelijk als broedbiotoop voor de weidevogels. Wel verspreid nogal wat pitruspollen, die niet de overhand dienen te krijgen. Niet zichtbaar maar wel uitgevoerd, in handkracht zijn in de zomer van 2018 de vele planten van ridderzuring door een nieuwe pachter uitgestoken, een soort die in de landbouw als probleemplant wordt beschouwd.

12 April 2019 een telling uitgevoerd. In de agrarische graslanden tussen het weidevogelblok en de Hoenkoopse buurtweg werden aangetroffen 3-4 paar grutto, 6-7 paar kievit, 2 paar scholekster en 1 paar tureluur. Meestal worden deze percelen vrij vroeg gemaaid maar nu op 30 april 2019 was er nog maar een perceel gemaaid.

In het reservaatdeel zelf werden op 12 april 2019 geteld 6-7 paar kievit, 9-10 paar grutto en 2-3 paar tureluur. Geen scholeksters aanwezig. Verder nog aanwezig 2 paar slobeend, 4 paar krakeend en 2 paar wintertaling.

25 mei 2019 alarmeerden nog 5 paar grutto's en 3 paartjes tureluurs.

Kievit broedend op nest in het weidevogelblok Benschopper Boezem. Foto: 9 april 2019


Broedsucces weidevogels voorjaar 2017

De oppervlakte van dit weidevogeldeel is maar beperkt. Het gaat om een blok van ca. 10 hektare liggend tussen de twee vroegere kaden van de voormalige Benschopper Boezem tussen de Tiendweg en de Provinciale Weg Oost. Ook in het voorjaar van 2017 vestigden zich weer net als in voorgaande jaren een flink aantal weidevogels in het  vochtige grasland. Er is echter wel een probleem dat al een aantal jaren speelt. Het kleine weidevogelreservaatje ligt tussen intensief beheerde agrarische graslanden. De agrarische  graslanden  worden vroeg gemaaid (eind april/half mei) terwijl er dat moment op die Engelse raaigraspercelen nog diverse grutto's eilegsels of kleine kuikens hebben. Met alle negatieve gevolgen van dien.

Maar ook weidevogelkuikens (met name gruttokuikens) uit de Benschopper Boezem worden slachtoffer van dat intensieve beheer. Als de gruttokuikens wat groter zijn dan trekken verschillende grutto-ouders en kuikens naar deze agrarische graslanden die dan inmiddels al weer aardig opgegroeid zijn na de 1e snede. Die zijn dan op dat moment geschikt als kuikenland. Helaas worden deze agrarische  graslanden al weer snel voor de 2e keer  gemaaid op het moment dat de kuikens nog steeds niet vliegvlug zijn. Dat was ook weer in het voorjaar van 2017 het geval. Aan de hand van het groeiende aantal volwassen grutto's zonder kuikens vrijwel direct nadat de percelen gemaaid en afgeruimd waren kon worden geconcludeerd dat er behoorlijk wat mis was gegaan.

Het aantal broedende weidevogels op de aangrenzende agrarische graslanden neemt vanwege het inmiddels al jarenlange intensieve beheer en slechte broedsucces steeds verder af  t.o.v. de weidevogelaantallen in de Benschopper Boezem. Het blokje van 10 hectare weidevogelreservaat van SBB is echter onvoldoende om de weidevogels duurzaam te behouden. Met het instellen van een wat grotere buffer van   agrarische graslandpercelen die rekening houden met de weidevogels zou het broedsucces verbeterd kunnen worden. Als daar geen mogelijkheden voor zijn b.v. via nieuw beleid  van de Provincie Utrecht dan ben ik bang dat op termijn ook de weidevogelaantallen  in het SBB deel van de Benschopper Boezem verder zullen gaan afnemen.


Broedsucces weidevogels in het voorjaar 2014.

Waarom broeden weidevogels zo graag in het (SBB) perceel op onderstaande foto's?  Allereerst: Het perceel is vochtig en delen van het perceel staan in de wintermaanden en het vroege voorjaar plasdras. Het heeft een pollerige vegetatiestructuur. Een groot deel van de vegetatie is vrij laag, wel afwisselend van hoogte. Soorten als geknikte vossenstaart, waterpeper en lokaal hoog opgaand rietgras domineren. Een ander deel van het perceel behoort weer tot het grote vossenstaart-veldzuringtype. Juist deze variaties zijn niet alleen geschikt als broedplaats maar ook als kuikenland. 

Al vanaf 1997 worden de weidevogelontwikkelingen in de het SBB reservaat de Benschopper Boezem nauwlettend gevolgd in het gedeelte gelegen tussen de Tiendweg en Ysseldijk. Het betreft een blok van ca. 10 hectare dat speciaal voor de weidevogels wordt beheerd. Het heeft een wat hogere waterstand t.o.v. het omringende agrarische grasland en de maaidatum ligt na 15 juni. Door het vroege voorjaar van 2014 begonnen de kieviten al heel vroeg met nestelen en ook de grutto's waren een stuk vroeger met nestelen dan in andere jaren.


Beeld van het reservaat Benschopper boezem tussen de Tiendweg en de Provinciale weg Oost op 11 april 2014. 
De greppels  nog lekker vochtig zoals op de rechter foto is te zien en alleen op de wat hoger gelegen  delen 
van het reservaat was er sprake van grasgroei. Aantrekkelijk voor weidevogels dus.


Beeld van het reservaat Benschopper boezem tussen de Tiendweg en de Provinciale weg Oost op 12 mei 2014.
Nog steeds met vochtige plekken maar ook delen die droger zijn.


Territoriumkartering 14 april 2014 

Alarmtelling 15 mei 2014
Grutto 8-9 paar
Tureluur 4-5 paar
Scholekster 1 paar
Agrarische percelen aangrenzend aan weerszijde reservaat waren al gemaaid. De weidevogels alarmeerden in het reservaat zelf.

Alarmtelling 30 mei 2014
Grutto 6-7 paar
Tureluur 3-4 paar
Scholekster 1 paar
Binnen het reservaatgedeelte zelf alarmeerden nog maar twee paartjes grutto, een paartje tureluur en een scholekster. De andere grutto- en tureluurparen verbleven net buiten het reservaat waarvan de meesten aan de westkant op agrarisch beweide percelen die al eind april gemaaid waren.

Alarmtelling 6 juni 2014
Het reservaat was zo goed als leeg.
Grutto 1 paar + vliegvlug kuiken op de oostelijke kade grenzend aan reservaat
Tureluur 2 paar.
11 adulte grutto's verbleven als groepje in een agrarisch weiland aan de westkant van het reservaat.


Weidevogelontwikkeling Benschopper Boezem, het gedeelte tussen  de Tiendweg - Provinciale  Weg Oost/Hollandse IJssel.
Soort                         1997     1999     2000     2001     2002     2004     2006     2007     2011     2014       2017     2018    2019
Grutto                          6            3           9           6            5            5            8          11         1-2       10-12       7-9      10-11    9-10
Kievit                           14          14          9           8          12          10          16          24        4-6       13-15     11-13     8-10      6-7
Tureluur                       3            2           4           3           4            5             3           4          0-1         3-4         2-3        2-3        3-4
Scholekster                 2             2           0           1           1            2             1           1           0             1             1         1-2          1


Botanisch belangrijke  graslanden in de Benschopper Boezem

Het middendeel van de Benschopper Boezem bestaat uit graslanden waarvoor  vanuit de gekozen doelstellingen botanisch beheer is ingesteld na verwerving van het gebied. Bij overdracht vanuit  de Ruilverkaveling Lopikerwaard is door SBB  ingezet om de resterende bestaande interessante (schraalland)vegetatiekwaliteiten op  een paar botanisch belangrijke graslanden te behouden en te versterken. Die kwaliteiten waren met name aanwezig in oevers van slootkanten in dit deel van het reservaat en bestonden uit relicten van schraallandplanten met soorten als veenpluis, scherpe- en zwarte zgge, blaaszegge en i.h.b. door het voorkomen van grote aantallen  dotterbloemen. De steeds meer zeldzaam wordende grassoort ruwe smele komt in de graslanden nog algemeen voor.  Ook pinksterbloemen komen zeer algemeen voor. In het beheer is er op ingezet om genoemde soorten en vegetatietypen  te behouden. Geconcludeerd kan worden dat dit redelijk is gelukt. Dotters doen het goed en groeien weer als gele linten langs slootkanten en verschillende slootkanten herbergen nog steeds schraallandsoorten van weleer.


Een beeld van het botanische deel van de Benschopper Boezem, geel van de boterbloemen en langs een paar slootkanten veenpluis.


Hier en daar groeit in oevers de zeldzame blaaszegge. Op de foto in closeup een bloeiaar.

Sommige oevergedeelten zijn in het voorjaar geel gekleurd van de bloeiende dotterbloemen.

Fotografisch beeld van het botanisch grasland met gele lissen langs de oevers en de roodbruine kleur van met name veldzuring en
gestreepte witbol.
Foto: 24 mei 2014


Fotoalbum: moerasdeel Benschopper Boezem


 

Meer lezen over de voormalige boezemfunctie?

Klik op  foto of tekst


Fotoalbum: Benschopper Boezem (deel polder Hoonaard)

Een nieuw fietspad is rond 2000 aangelegd tussen de Hoenkoopse Buurtweg en de Oost-Vlisterdijk. Het fietspad doorsnijdt ten dele het nieuw verworven reservaatdeel De Hoonaard. Dit deel is later toegevoegd als onderdeel van de Benschopper Boezem en omvat grasland, een stukje bosaanleg en twee nieuw gegraven veenputjes. Het gebied heeft vooral landschappelijke waarde. De graslandpercelen rond de noordelijke veenput zijn belangrijk voor weidevogels. Toch lijkt het aantal weidevogels wat er broedt afnemende te zijn. Op 12 april 2019 werden op de percelen rond de genoemde veenput geteld: 3 paar grutto's, 1 paar kievit, 1 paar tureluur en 2 paar scholekster. Vooral de kievit lijkt fors achteruit gegaan t.o.v. eerdere jaren. In de graslandpercelen zuidelijk van het fietspad broeden geen weidevogels.