Herstelbeheer: Grootschalige baggerwerkzaamheden en natuurontwikkeling langs de hoofdvaart van de Polsbroeker Boesem, Lange Vliet en Lansing in de Lopikerwaard in 2024/2026.
Na het ontginnen van het vroegere moerasgebied van de Lopikerwaard lag het gebied nog geruime tijd boven rivierniveau en was natuurlijke afwatering bij lage rivierstanden zonder bedijking mogelijk. Maar door inklinking was het aanleggen van bedijking langs de Lek en Hollandsche IJssel noodzakelijk om het bezwaarwater af te voeren. Om dat te kunnen doen werden afvoerwatergangen gegraven en via het systeem van boezems en watermolens kon water worden afgevoerd. Een mooi voorbeeld daarvan is de voormalige boezem "De Benschopper Boezem". Om een goede afvoer van bezwaarwater te hebben zijn o.a. De Lange Vliet en de Lansing gegraven.
Bij gemaal De Koekoek bij Lopik kan indien nodig extra water worden ingelaten vanuit de rivier de Lek. Dit water stroomt door de Lopikerwaard naar gemaal Keulevaart bij Haastrecht. Dit gemaal pompt het water vanuit de Lange Vliet naar de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel.
Om de water capaciteit van deze route te vergroten zijn baggerwerkzaamheden in het watersysteem uitgevoerd. Zie kaart maatregelen. De capaciteit moet vergroot worden naar een robuuste stroomsnelheid van 5,6 m3/per seconde.
Op de bodem van iedere watergang ontstaat in de loop der jaren bagger. Deze bagger of slib ontstaat uit plantenresten, boombladeren en aarde op de bodem van een sloot, vijver of rivier. De planten en bladeren verteren en veranderen in bagger: een organische laag grond die eruitziet als grijszwarte modder. De laag bagger groeit jaarlijks met enkele centimeters. Hierdoor wordt de sloot steeds ondieper. Het verwijderen van de bagger is een belangrijke vorm van onderhoud aan watergangen. Door niet te baggeren slibben sloten en grotere watergangen dicht. Een ondiepe sloot vervoert veel minder water, wat bij hevige regenval tot overstromingen kan leiden. Ook is een teveel aan bagger slecht voor het leven in en om de sloot. In de zomer warmt het water sneller op, waardoor er minder zuurstof in zit. In extreme situaties kan dit leiden tot vissterfte en/of stank. Na het baggeren kan de watergang weer voldoende water aan- en afvoeren.
Oude 18e eeuwse kaart van de polder Keulevaart waarop te zien verschillende voormalige boezemsystemen. Gebaggerd is de voormalige Polsbroeker Boesem, De Lange Vliet en een stukje Lansing.
Wintervogels in de Lange Vliet
In de winterperiode ziet het soms zwart van de wintervogels in de Lange Vliet. Allereerst smienten, waarvan er soms 1000-3000 exx, aanwezig zijn, krakeenden tot maximaal 100-200 exemplaren, en meerkoeten die ook met enkele honderden aanwezig kunnen zijn. Ze gebruiken de brede hoofdwatergang Lange Vliet als rustgebied en vliegen regelmatig naar de aangrenzende graslanden om daar eten te gaan zoeken.
Een soort die in het verleden met aantallen van 40-50 exemplaren overwinterden op de Lange Vliet was de grote zaagbek, maar dat is verleden tijd. Nu zie je hier s'-winters nog maar zelden een enkel exemplaar.
Vrouwtje grote zaagbek. Fotografie: Freek Mayenburg
Grote groep smienten met ertussen een enkele krakeend. Foto: Freek Mayenburg
Een groep meerkoeten heeft zich verzameld in het najaar. Foto: Freek Mayenburg
Op 30 december 2025 zat de Lange Vliet vol met smienten. Tussen de smienten ook tientallen krakeenden. Het water van de Lange Vliet was niet bevroren, in tegenstelling tot vrijwel alle andere sloten in de polders in en rond de Keulevaart. De smienten vlogen regelmatig naar een aangrenzend perceel, wat recent was opgebaggerd en opnieuw met graszaad was ingezaaid.
Fotoalbum: Lopikerwaard baggeren hoofdwatergangen 2024
Natuurvriendelijke oevers polder Keulevaart
14 Februari 2025. Palenrijen worden geslagen ruim op afstand van de oevers om goede terreincondities te maken
als paaiplek voor vissen en andere diersoorten gebonden aan watermilieu. Er zullen ook nog waterplanten in die luwtezone worden ingebracht is de bedoeling. De oeverberm wordt ingezaaid met een bloemrijk inlands mengsel van zaden.
21 januari 2026. De aangeplante moerasbegroeiing achter de palenrijen is al aardig op gang gekomen.
1 juni 2026. Ook de bedijking langs de hoofdvaart in de polder Keulevaart is ingezaaid met natuurzaden waarbij de dominantie van twee bloemsoorten opvallen n.l. margriet en pastinaak.
1 juni 2026. Ingezaaide oever met massaal margriet en pastinaak.
3 Juni 2026. Paartje krakeenden in de luwe ondiepe zone tussen oever en palenrijen. Door extra openingen is het ook een geschikte paaiplaats voor visachtigen.
2 juni 2026. De open ondiepe ruimte tussen de oever en beschoeiing wordt goed gebruikt door vogels. Op de foto een krakeend vrouwtje. Naar ik vermoed heeft deze soort hier ook gebroed want op 1 juni 2026 kwam ik twee krakeend vrouwtjes tegen met hele jonge kuikens.
1 juni 2026. Krakeend vrouwtje met 9 zeer jonge kuikens.
1 Juni 2026. De eerste twee krakeend vrouwtjes met hele jonge kuikens kon ik fotograferen langs het Hoonaard(fiets)pad in de polder Keulevaart. Dit vrouwtje had 12 kuikens. En nog geen kwartier later nog een vrouwtje, ook weer met pas uitgekomen kuikens.
3 Juni 2026. Polder Keulevaart bij Haastrecht krakeend met kuikens zuidelijk van Tiendweg. Normaal gesproken verlaten krakeend woerden het wijfje als deze met broeden begint. Ze vormen dan groepen van mannetjes die samen in de rui gaan. Deze woerd gedroeg zich als een trouwe vader en bleef bij het vrouwtje en de kuikens.
Bloemrijke oevers aantrekkelijk voor zwarte sterns als voedselgebied
1 Juni 2026. Zwarte stern uitrustend op een paaltje
1 Juni 2026. In de aangrenzende polder Vlist Oostzijde is een kleine zwarte sternkolonie gevestigd broedend op kunstmatige vlotjes. De zwarte sterns maakten dankbaar gebruik van de ingezaaide bloemrijke oever langs de hoofdvaart van de polder Keulevaart om insecten te vangen.
2 juni 2026. Opvallend hoeveel tijd verschillende zwarte sterns doorbrachten met het vangen
van insecten boven de ingezaaide oever langs de hoofdvaart in de polder Keulevaart.
2 juni 2026. De zwarte sterns concentreerden zich vooral op de bloemrijke oeverstrook in de polder Keulevaart. De zwarte sterns lieten het agrarische grasland in de polders Keulevaart en Vlist Oostzijde vrijwel links liggen. Zou dat komen omdat er minder insecten aanwezig zijn?
2 juni 2026. Soms vlogen er wel tot 3 zwarte sterns boven de bloemen . Regelmatig verdwenen ze naar de kolonie in de aangrenzende polder Vlist Oostzijde, waar de kuikens hongerig zaten te wachten om gevoerd te worden.
2 juni 2026. Vrij harde wind. Deze zwarte stern had er geen moeite mee en vloog zelfs zeer akrobatisch.
2 juni 2026. Zwarte stern op zoek naar insecten in ingezaaide oever.
1 Juni 2026. Twee zwarte sterns vliegend boven ingezaaide oever waarin massaal margrieten groeiden.
Op zoek naar insecten.
1 juni 2026. Zwarte stern op insectenjacht boven de met margrieten en pastinaak ingezaaide oever
van de hoofdvaart in de polder Keulevaart.
