Voorjaar 2020
Weidevogelbeheer op het agrarisch melkveebedrijf van Martin van der Hoeven in de polder Langeweide in Reeuwijk


Gruttokuiken.
Foto: 16 mei 2020

Tureluurkuiken. Foto: 13 mei 2017

Op ca.20 ha wordt door het melkveebedrijf aan agrarisch natuurbeheer gedaan in de vorm van weidevogelbescherming. Via nestvondsten en drone-onderzoek werden 11-13 gruttoparen, 7-8 tureluurparen, 5-6 kievitparen en 1 scholeksterpaar vastgesteld. 14 mei 2020 een bezoekje gebracht aan het melkveebedrijf van Martin van der Hoeven. Dit vanwege de weidevogels die op zijn landerijen broeden. Martin is een boer met een bevlogen hart voor de weidevogels. Op een deel van zijn land, de achterste percelen die tegen de Enkele Wiericke grenzen, doet hij al verschillende jaren aan actief weidevogelbeheer.  En met succes. Dit voorjaar broedden op zijn grasland maar liefst 12-13 paar grutto, 9-10 paar tureluurs, 5-6 paar kievit en een scholekster paar. Ook de eendensoorten slobeend, krakeend, kuifeend en bergeend verbleven bij hem in sloten maar tot de datum van ons terreinbezoek waren door Martin nog geen nesten gevonden.
Martin heeft een paar gesubsidieerde zonnepanelen (Agrarische Natuurvereniging Rijn Gouwe Wiericke) op het land om via het vol zetten van greppels met slootwater stukjes van zijn  land plasdras te zetten hetgeen prima werkt en goede resultaten geeft in de vorm van flinke aantallen broedende weidevogels. 
De percelen liggen in een gebied waar in het najaar en winter voor ganzensoorten als kol- en brandgans een gedoogzone is ingesteld. De schade die de duizenden ganzen aanrichten door het vreten van het gras wordt vergoed. Ook krijgt van der Hoeven een vergoeding voor de schade die de vele broedende zomerganzen aan de vegetatie veroorzaken. Voor het beschermen van de nestelende weidevogels is ook een vergoedingensysteem. Voor gevonden nesten geldt een vergoeding per nest/weidevogelsoort en voor uitgesteld maaien  is ook een vergoeding vastgesteld met als leidraad hoe later de maaidatum des te hoger de vergoeding. Ook voor geleverde extra beheerinspanningen om geschikt kuikenland te hebben bestaat een vergoeding. Allemaal er op gericht om een goed broedsucces voor de weidevogels te bereiken.


Kaart met de ligging van telgebieden in Reeuwijk.
Blok nr. 11 betreffen de graslanden waar aan agrarisch natuurbeheer wordt gedaan.

 

Bij een alarmtelling op 27 mei 2020 samen met Martin zijn twee insteken gemaakt. Er reageerden boven ons hoofd ca. 25 grutto’s, 13-14 tureluurs, 4 kieviten en 2 scholeksters met alarm. Een zenuwachtige rondvliegende  kuifeend alarmeerde eveneens. Wat opvallend was volgens Martin van der Hoeven. Er lagen op deze datum nog steeds 4 gruttonesten en 2 tureluurnesten met eieren. Misschien waren dat vervolglegsels maar dit was niet zeker. Er was wel sprake van verhoogde predatie. De kwetsbaarheid van broedende (slob)eenden die in centrale delen van grasland broeden werd ook bevestigd. Een slobeendnest werd jammer genoeg uitgemaaid op een perceel met uitgestelde maaidatum wat op 26 mei is gemaaid, en ook een ander nest van een eendensoort werd uitgemaaid.


9 juni 2020
een alarmtelling gedaan vanaf de Wierickedijk langs de Enkele Wiericke. Geen insteken gemaakt dus. Een half uurtje zittend op de dijk rustig de percelen afturend op activiteiten van de weidevogels. De drukte met alarmerende grutto die er op 27 mei was nu behoorlijk over. Er alarmeerden 4 gruttoparen en 5 paar tureluurs. Vijf adulte grutto's liepen op een pas gemaaid perceel maar alarmeerden niet.  Verschillende percelen of delen er van waren gemaaid. De alarmerende grutto’s nog steeds in het hooiland terwijl verschillende tureluurs in het gemaaide land alarmeerden. Hier ook een exemplaar scholekster.


Gruttoalarmtellingen van paren per gebied voorjaar 2020

Blok 11  Polder Langeweide (agrarisch particulier)
Tellers: Martin van den Hoeven en Freek Mayenburg
Totaal broedterritoria    27 mei     9 juni               
            10-13                         12-13           4


Slootwater wordt  met een pomp op zonnecellen in een greppel gepompt zodat het deel van het perceel plasdras komt te staan.
Foto: 30 maart 2019


Nog niet gemaaid hooilandperceel op 8 juni 2020. De lichtgetinte delen zijn plekken die de afgelopen winter nog net niet plasdras stonden. Met weinig grasgroei. Nu begroeid met vrijwel alleen waterpeper. Wel met een mooie in hoogte afwisselende vegetatie. Dit perceel heeft een uitgestelde maaidatum van 15 juni.  


Terreincondities voor de weidevogels

 

 

 

 

Nest grutto. Nog maar weinig vegetatiegroei.
Foto:  24 april 2020

Weidevogels hebben voor iedere soort zo hun eigen voorkeur voor de terreinconditie waarin ze gaan broeden. Kievit en scholekster broeden graag in een lage vegetatie. Er hoeft niet al te veel gras te groeien. Ze nestelen soms zelf op kaal land vandaar dat deze twee soorten ook vrij massaal op bouwland broeden. Grutto en tureluur zijn wat kritischer. Het nest ligt in een kuiltje verscholen tussen de vegetatie en door het opgroeiende gras vallen de broedende vogels op een gegeven moment nauwelijks meer op.
Maar de beschreven gewenste terreincondities voor grutto en tureluur gingen voor de vroeg beginnende nestelende broedparen niet op. Die nesten lagen net als van kievit er open bij. De reden was dat er nog maar weinig grasgroei was zodat er niet zoveel te kiezen was. Doordat de nesten er erg open bijlagen trad er wel verhoogde predatie op door zwarte kraaien.
De wat later nestelende grutto's en tureluurs hadden daar minder last van. Het kale land werd veroorzaakt door het massale begraas van de winterganzen, de langdurige regen in maart en daarna de zeer droge maanden april en mei. Daardoor lagen er nogal wat kale stukken die tot half mei vrijwel onbegroeid bleven. De grasmat bestaat uit een zeer groot aandeel Engels raaigras dat vanwege de genoemde oorzaken pas begin mei echt begon te groeien. Vervelend voor de boer maar tegelijkertijd gunstig voor de weidevogels. Bij vroege opgroei in het voorjaar krijgt een Engels raaigrasweide al snel een zeer dichte en hoge vegetatie waarbij het gras er als haren op een hond bijstaat.


Weidevogelonderzoek met de warmte drone

16 Mei 2020 om 5.00 uur in de ochtend, het was nog halfdonker, de drone opgestart door coördinator van de Agrarische Natuurvereniging Rijn Gouwe Wiericke Anton de Wit voor weidevogelonderzoek op de percelen van Martin van der Hoeven. De bedoeling was een 6-tal percelen af te zoeken naar nesten die nog niet eerder waren gevonden door Martin. Al snel bleek dat er inmiddels al flink wat nesten waren uitgekomen van grutto en tureluur. Er waren diverse bewegende kuikens als hele kleine stipjes dicht bij elkaar op het beeldscherm  te zien. Volwassen hazen waren er ook diverse op het beeldscherm te zien in de vorm van een wat grotere langwerpige stip, en ook bleek een stipje waarvan vermoed werd dat het een nest zou zijn jonge haasjes te zijn. Nog niet eerder door Martin gevonden nesten van grutto en tureluur die de drone lokaliseerde werden door Martin gemarkeerd door er met de quad naar toe te rijden en stokken te plaatsen. Hoewel er verschillende eendachtigen in de sloten zaten zoals een slobeend woerd, 1 paar krakeend + losse woerd, 2 paar kuifeend en een paartje bergeend werden er geen nesten van gelokaliseerd met de drone. Krakeend en kuifeend zijn wat latere broeders dus die gaan wellicht nog nestelen.


Fotoalbum: Drone weidevogelonderzoek d.d. 16 mei 2020

rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543620scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543620scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545420scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545420scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543220scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543220scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543920scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_543920scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544020scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544020scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544320scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544320scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544820scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544820scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544620scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544620scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545920scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545920scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544520scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_544520scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545320scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_545320scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_547020scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_547020scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_546520scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_546520scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_547120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_547120scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_547320scherp.jpg
rwkpldrlangeweidevanderHoevendroneweidevogelnestenderzoek16mei2020IMG_547320scherp.jpg

Slobeend woerd in een slootje. Het vrouwtje w.s. in de buurt op het nest broedend. Maar helaas, het nest (nog) niet gelokaliseerd.
Foto: 16 mei 2020


Wakende tureluur op de panelen van een waterpomp op zonnecellen waarmee de greppel met slootwater wordt volgepompt voor de weidevogels. Polder Langeweide. Foto: 8 juni 2020 


Weidevogels 2018

Op het agrarische melkveebedrijf van Martin van den Hoeven, is vooruitlopend  op het uitvoeren als  proef onderwaterdrainage aangebracht. Zijn vader Gert vertelde mij in een gesprek dat er in 2017 na jaren van afwezigheid weer flink wat weidevogels op het land tot broeden kwamen. Benieuwd hoe het in het voorjaar van 2018 zou zijn met de weidevogels bij van den Hoeven een bezoek gebracht met de verrekijker kijkende over de percelen vanaf de Wierickedijk langs de Enkele Wiericke. De percelen lagen er behoorlijk nat en gemillimeterd bij door het vele gegraas van de grote aantallen winterganzen. Het voordeel daarvan was wel dat er zo wie zo al 5 kieviten op het nest werden gezien, maar het aantal broedterritoria was nog wel wat hoger. Verder waren 2-3 paartjes tureluur, 1 paar scholeksters en 5 - 6 paar grutto's op de percelen aanwezig.