Extra Nieuwsbrief Maart 2020


Fotogeniek. Onze Nationale Koning der weidevogels, de GRUTTO

Ik kan het maar niet laten, het bestuderen van grutto's in hun broedgebied  en het fotograferen van grutto's. Inmiddels heb ik een digitaal fotoarchief met  ruim 500 foto's, maar er kunnen er altijd nog wel een paar bij. Vooral als het dan  weer net wat mooiere foto's zijn zoals ik ze tot nu heb. Zo ging het ook met dit gruttopaar wat ik vandaag 2 april 2020 fotografeerde. Totaal niet schuw zodat ik ze van dichtbij kon fotograferen (en filmen). Ik had zelfs het gevoel dat zij mij al uit voorgaande jaren herkenden omdat ik ze vlak voor mijn neus kon fotograferen in precies hetzelfde graslandperceel in de polder Stein noord waar ook in voorgaande jaren verschillende paartjes grutto's hun kroost geslaagd grootbrachten.

Wat springt de gruttoman er uit met zijn prachtige feloranje zwartgeschubde verenkleed. Even dacht ik zelfs een IJslandse grutto voor mijn lens te hebben. Het vrouwtje een stuk bleker en ook behoorlijk forser dan de man. Ook een langere snavel. Die grootte is belangrijk en heeft zij ook nodig want de vier eieren die gelegd zullen gaan worden zijn ook aan de forse kant. Op de voorgrond speenkruid.
Foto: 2 april 2020 polder Stein Noord.


Fotoalbum: Nieuwsbrief april 2020

fuutbaltshaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_288035cropscherp.jpg
fuutbaltshaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_288035cropscherp.jpg
fuutbaltshaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_287230cropscherp.jpg
fuutbaltshaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_287230cropscherp.jpg
fuutbaltshaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_287525cropscherp.jpg
fuutbaltshaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_287525cropscherp.jpg
zomertalingvrouwreeuwijkpldrstein28mrt2020IMG_255420scherp-1.jpg
zomertalingvrouwreeuwijkpldrstein28mrt2020IMG_255420scherp-1.jpg
gruttomancloseuphoogeboezem26mrt2020IMG_292940cropscherp.jpg
gruttomancloseuphoogeboezem26mrt2020IMG_292940cropscherp.jpg
gruttopaarhoogeboezem27mrt2020IMG_297245cropscherp.jpg
gruttopaarhoogeboezem27mrt2020IMG_297245cropscherp.jpg
gruttogroepbenschopperboezemmoerasdeel26mrt2020IMG_291035cropscherp.jpg
gruttogroepbenschopperboezemmoerasdeel26mrt2020IMG_291035cropscherp.jpg
benschopperboezemweidevogelblokpitrus26mrt2020IMG_288520scherp.jpg
benschopperboezemweidevogelblokpitrus26mrt2020IMG_288520scherp.jpg
haaspldrkeulevaart28mrt2020IMG_305935cropscherp-1.jpg
haaspldrkeulevaart28mrt2020IMG_305935cropscherp-1.jpg
haasinschuttinghaastrechtpolderkeulevaart26mrt2020IMG_292120scherp.jpg
haasinschuttinghaastrechtpolderkeulevaart26mrt2020IMG_292120scherp.jpg
hoogeboezemeilandjesmetmeeuwen26mrt2020IMG_292520scherp.jpg
hoogeboezemeilandjesmetmeeuwen26mrt2020IMG_292520scherp.jpg
kievitopnestbroedendhoogeboezem26mrt2020IMG_293335cropscherp.jpg
kievitopnestbroedendhoogeboezem26mrt2020IMG_293335cropscherp.jpg
kievitopnesthoogebeozem27maart2020IMG_295735cropscherp.jpg
kievitopnesthoogebeozem27maart2020IMG_295735cropscherp.jpg
kievitopnesthoogeboezem28mrt2020IMG_301235cropscherp-1.jpg
kievitopnesthoogeboezem28mrt2020IMG_301235cropscherp-1.jpg
kievitopnesthaastrechtsteinzuid30mrt2020IMG_306535cropscherp.jpg
kievitopnesthaastrechtsteinzuid30mrt2020IMG_306535cropscherp.jpg
meerkoetnesthaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_292420scherp.jpg
meerkoetnesthaastrechtpldrkeulevaart26mrt2020IMG_292420scherp.jpg
kuifeendenengruttohoogeboezem27mrt2020IMG_297635cropscherp.jpg
kuifeendenengruttohoogeboezem27mrt2020IMG_297635cropscherp.jpg
kuifeendenwoerdenhoogeboezem27mrt2020IMG_298435cropscherp.jpg
kuifeendenwoerdenhoogeboezem27mrt2020IMG_298435cropscherp.jpg
kuifeendenwoerdenhoogeboezem27mrt2020IMG_298035cropscherp.jpg
kuifeendenwoerdenhoogeboezem27mrt2020IMG_298035cropscherp.jpg
ganskruisingsvormgrauwexcanadeseganshoogeboezem26mrt2020IMG_299235cropscherp-1.jpg
ganskruisingsvormgrauwexcanadeseganshoogeboezem26mrt2020IMG_299235cropscherp-1.jpg
ganskruisingsvormgrauwexcanadeseganshoogeboezem26mrt2020IMG_299420scherp-1.jpg
ganskruisingsvormgrauwexcanadeseganshoogeboezem26mrt2020IMG_299420scherp-1.jpg
hooibergVlistlangsrivierdeVlist27maart2020IMG_295820scherp.jpg
hooibergVlistlangsrivierdeVlist27maart2020IMG_295820scherp.jpg
hooibergVlistlangsrivierdeVlist27maart2020IMG_295920scherp.jpg
hooibergVlistlangsrivierdeVlist27maart2020IMG_295920scherp.jpg
knobbelzwanenkrwrdstolwijk27mrt2020IMG_296620scherp.jpg
knobbelzwanenkrwrdstolwijk27mrt2020IMG_296620scherp.jpg
knobbelzwaanvogelverschrikkerkrwrdstolwijk27mrt2020IMG_296720scherp.jpg
knobbelzwaanvogelverschrikkerkrwrdstolwijk27mrt2020IMG_296720scherp.jpg
beheerbemestenagrarischgraslandpldrkeulevaart28mrt2020IMG_305520scherp.jpg
beheerbemestenagrarischgraslandpldrkeulevaart28mrt2020IMG_305520scherp.jpg
veenmolfietspadpldrkeulevaart28mrt2020IMG_302535cropscherp.jpg
veenmolfietspadpldrkeulevaart28mrt2020IMG_302535cropscherp.jpg
veenmolfietspadpldrkeulevaart28mrt2020IMG_303130cropscherp.jpg
veenmolfietspadpldrkeulevaart28mrt2020IMG_303130cropscherp.jpg
wildeeendopnestknotwilglangsdevlistpldrkeulevaart28mrt2020IMG_301820scherp-1.jpg
wildeeendopnestknotwilglangsdevlistpldrkeulevaart28mrt2020IMG_301820scherp-1.jpg
wildeeendnestmeteierenknotwilgsteinzuid31mrt2020IMG_318220scherp.jpg
wildeeendnestmeteierenknotwilgsteinzuid31mrt2020IMG_318220scherp.jpg
wildeeendopnestknotwilglangsdevlistpldrkeulevaart28mrt2020IMG_302120scherp-1.jpg
wildeeendopnestknotwilglangsdevlistpldrkeulevaart28mrt2020IMG_302120scherp-1.jpg
wildeeendmetkuikenspldrsteinzuid31mrt2020IMG_317030cropscherp.jpg
wildeeendmetkuikenspldrsteinzuid31mrt2020IMG_317030cropscherp.jpg
hoogeboezemmolenenlisdodde28mrt2020IMG_300920scherp-1.jpg
hoogeboezemmolenenlisdodde28mrt2020IMG_300920scherp-1.jpg
sleedoorninbloeirwkpldrlangeweide30mrt2020IMG_306820scherp.jpg
sleedoorninbloeirwkpldrlangeweide30mrt2020IMG_306820scherp.jpg
sleedoorninbloeirwkpldrlangeweide30mrt2020IMG_306920scherp.jpg
sleedoorninbloeirwkpldrlangeweide30mrt2020IMG_306920scherp.jpg
grotezilverreigerrwksteinnrd30mrt2020IMG_307525cropscherp.jpg
grotezilverreigerrwksteinnrd30mrt2020IMG_307525cropscherp.jpg
meerkoetmetkuikenshoogeboezem31mrt2020IMG_319930cropscherp.jpg
meerkoetmetkuikenshoogeboezem31mrt2020IMG_319930cropscherp.jpg
winterkoninghaastrechtpldrkeulevaarttiendweg31mrt2020IMG_318620scherp.jpg
winterkoninghaastrechtpldrkeulevaarttiendweg31mrt2020IMG_318620scherp.jpg
winterkoninghaastrechtpldrkeulevaarttiendweg31mrt2020IMG_318630cropscherp.jpg
winterkoninghaastrechtpldrkeulevaarttiendweg31mrt2020IMG_318630cropscherp.jpg
wittekwikstaartpldrsteinzuid31mrt2020IMG_317530cropscherp.jpg
wittekwikstaartpldrsteinzuid31mrt2020IMG_317530cropscherp.jpg
brandganzendotterrwkpldrsluipwijk1april2020IMG_321820.jpg
brandganzendotterrwkpldrsluipwijk1april2020IMG_321820.jpg
nijlganspaarrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_325420scherp.jpg
nijlganspaarrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_325420scherp.jpg
nijlganswoerdrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_325220scherp.jpg
nijlganswoerdrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_325220scherp.jpg
spreeuwrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_324420scherp.jpg
spreeuwrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_324420scherp.jpg
spreeuwrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_324520scherp.jpg
spreeuwrwkpldrreeuwijk1april2020IMG_324520scherp.jpg

Plasdras in de polder Stein vanaf eind maart 2020 druk bezocht

In de afgelopen wintermaanden werden er maar weinig vogels (behalve eenden, gansachtigen en kieviten) waargenomen op de plasdras-percelen oostelijk in de polder Stein noord. Ook lieten de grutto's die in voorgaande jaren de plasdras als slaapplaats gebruikten het dit voorjaar nogal afweten.  Wel bezochten flinke groepen grutto's zo af en toe overdag de plasdras maar ze kwamen er niet om de nacht door te brengen. Dat bleek n.l. uit verschillende late avondtellingen. Vrijwel zeker was dat  het dat ze op de Hooge Boezem bij Haastrecht of andere verzamelplaatsen gingen slapen. Eind maart gingen ineens steeds meer vogelsoorten de plasdras bezoeken om er op hun trektocht naar (noordelijk gelegen) broedgebieden even voedsel te zoeken. 

Zwarte ruiter op de plasdras in de polder Stein Noord. Foto: 30 maart 2020


Foto met een kemphaan, bonte strandloper en een kleine plevier. Foto gemaakt op 30 maart 2020. Er zaten toen overdag op de plasdras 4 kemphanen, 4 kleine plevieren, 1 bonte strandloper en 62 grutto's . Verder ook nog 4 pijlstaarten, 16 wintertalingen  en 9 smienten. 

2 April 2020 nog maar eens de vogels op de plasdras geteld. Ook nu weer diverse leuke steltlopers/plevieren aanwezig zoals 1 kleine plevier, 4 kemphanen, een kleine 50 grutto's, 1 zwarte ruiter, een paartje pijlstaart, ca. 25 wintertalingen, 8 slobeenden en 4 bergeenden.


Grote zilverreiger en blauwe reiger. Deze reigerachtigen verbleven langs de oever van de sloot die water inmaalde in de polder Stein vanuit de polder Oukoop om de waterstand van Stein weer op het juiste winterpeil te brengen. Dit kon weer nadat  het probleem met het inlaatsysteem van het waterschap was opgelost. Met het inmalen van water werd blijkbaar ook  de nodige vis meegevoerd. De reigerachtigen hadden dat direct in de gaten en reageerden daar dan ook op. Foto: 30 maart 2020.


Zorgen over de steeds verder afnemende aantallen broedende kieviten 

Dat het met de grutto als broedvogel slecht gaat is bekend. Maar ook de kievit lijkt zich aan het drama van sterk teruglopende broedaantallen niet te kunnen onttrekken. En dat laatste valt nog weer eens temeer op dit voorjaar. Ik heb in een paar polders rond Reeuwijk/Haastrecht extra aandacht besteed aan het aantal broedende kieviten. Zowel in een paar agrarische polders als een paar natuurgebieden waar het beheer is gericht op weidevogels.

Het betreft de agrarische polder Stein Zuid en de agrarische polder Keulevaart. Geconcludeerd kan worden dat in deze polders een enorme kaalslag aan het plaatsvinden is de laatste jaren. De telgegevens van dit voorjaar bevestigen dat maar eens temeer.

Bij de natuurgebieden gaat het om de polder Stein Noord, polder Oukoop, Benschopper Boezem en de Hooge Boezem bij Haastrecht. Ook hier is duidelijk sprake van afname als  we de broedcijfers vergelijken t.o.v. van eerdere jaren. Als voorbeeld de polder Stein noord waar een paar jaren geleden nog 60-70 broedparen werden geteld terwijl dat in 2019 was gezakt naar nog maar 30 broedparen.


Agrarische polder Stein Zuid bij Haastrecht

De weidevogelstand in de agrarische polder Stein zuid is de afgelopen jaren zo sterk afgenomen dat gevreesd moet worden dat deze polder binnen niet al te lange termijn volledig leeg zonder weidevogels  zal zijn.
31 maart 2020 heb ik vanaf de Tiendweg met de verrekijker alle percelen goed afgekeken op de aanwezigheid van territoriale weidevogels.  Het was onthutsend om te moeten concluderen dat er in het deel tussen de spoorlijn en de tiendweg vrijwel geen weidevogels  aanwezig waren. Slechts een vage waarschijnlijk niet territoriumgebonden kievit en twee paartjes scholeksters werden daar gezien. Het deel tussen de Tiendweg en de Steinse Dijk was niet veel beter. Alleen in het middendeel op de percelen van Haag Nap en de voormalige percelen van de Vries zaten 2 paar grutto, 6 exemplaren tureluur, 1 paar scholekster en grofweg 6-8 paar kievit. Twee percelen waren hier recent geploegd en daar concentreerden verschillende kieviten zich. Een perceel van Haag Nap was bemest met ruige stalmest.

Grasgroei was er nog amper in de polder. De meeste percelen waren recent bemest met drijfmest middels de sleepvoet dan wel injecteren. De beperkte grasgroei werd veroorzaakt door de vele schapenbegrazing in de winter  en vraat door de vele ganzen die hier de afgelopen winter pleisterden. Veel percelen lager er zo kaal bij als een biljartlaken en totaal onaantrekkelijk als broedplaats voor weidevogels.
Een uitzondering is er voor een perceel wat buitendijks ligt bij de voormalige boezem van de polder Stein. Dit perceel werd tot voor twee jaar geleden gebruikt voor de teelt van mais. Hier broedden ieder jaar trouw 5-6 kieviten en een paartje scholekster. De eigenaar van dit perceel is biologisch gaan boeren en is daarom overgestapt naar het inzaaien van een grasmengsel met een hoog aandeel rode klaver. Verwacht werd dat de weidevogels zouden verdwijnen maar dit voorjaar zijn toch weer 4-5 kieviten gaan nestelen. Dit heb ik aan de boer gemeld en omdat het perceel nog bemest moest worden zijn stokjes geplaatst bij de nesten ter bescherming.

Kievit broedend op het nest op een perceel wat is ingezaaid met rode klaver die nu nog niet in bloei staat.
Op een perceel dat twee jaar geleden nog in gebruik was voor de teelt van mais. Polder Stein Zuid  buitendijkse uiterwaard
nabij de voormalige boezem. Foto: 30 maart 2020


Polder Stein oost/Oukoop/Lang Roggebroek in Reeuwijk.
Biologisch boeren natuurboerderij de Goeij

Natuurboerderij de Goeij boert sinds twee jaar op een biologische (en natuurvriendelijke) manier  in  polderdelen van  Stein, Oukoop en Lang Roggebroek. Het gaat om een nieuw en uniek concept waarvoor de Provincie Zuid-Holland geld beschikbaar heeft gesteld om het mogelijk te maken op een natuurvriendelijke manier te blijven boeren  in een gebied waar zo'n beetje alle boeren zijn gestopt of vertrokken naar elders. Het streven is om natuurkwaliteit en economisch boeren  zo goed als mogelijk is te combineren. Om die natuurkwaliteiten te toetsen is door mij in verschillende jaren onderzoek gedaan naar de weidevogelontwikkelingen op de gronden in beheer bij natuurhoeve de Goeij. 
Maar ook hier laat de kievit een neerwaartse trend zien v.w.b. de broedaantallen en de ontwikkeling van het aantal broedparen. Dit voorjaar is aandacht besteed v.w.b. de aantalsontwikkeling van het aantal broedparen kievit op de 200 hektare die de Goeij in beheer heeft. Het gaat zowel om de wat intensiever gebruikte  gronden die eigendom zijn (ca. 80 hektare) als de wat extensiever gebruikte gronden van Staatsbosbeheer  (ca. 120 hektare). Ook hier (als je de gegevens  van dit voorjaar vergelijkt met eerdere broedvogeltellingen) laten zien dat er een neerwaartse trend gaande is.
Nog in 2018 werden 20-22 broedterritoria vastgesteld en dat was alleen voor de polder Oukoop. Op 2 april 2020 telde ik op een grotere getelde oppervlakte (dat was inclusief door de Goeij gebruikte delen van de polder Stein en Lang Roggebroek) ongeveer een gelijk aantal broedparen hetgeen er op duidde dat er ook hier sprake is van afname t.o.v. 2018.


Hooge Boezem bij Haastrecht (natuurgebied)

Sinds de polder Hooge Boezem is aangewezen als natuurgebied en in eigendom en beheer  is bij de Stichting Het Zuid-Hollands Landschap heeft men het beheer afgestemd op het behoud van de weidevogels. De wat latere maaidatum is gunstig voor de weidevogels. Bemesting vindt er  niet plaats of dat moet zijn door door het extensieve ingeschaarde vee. Door de hoge winterwaterstand komt de grasgroei in het voorjaar maar laat op gang hetgeen gunstig is voor de kievit die niet van hoge grasgroei houdt.

Nog in 2017 werd het broedaantal bij een weidevogelkartering vastgesteld op 15 broedparen maar dit voorjaar

(1 april 2020) kwam ik bij een telling niet verder dan 6 broedterriitoria voor de gehele polder. Wel leert de ervaring voor dit gebied dat zich wat later in het voorjaar  nieuwe broedparen vestigen. W.s. gaat het dan om broedvogels die elders zijn verstoord en/of legsel hebben verloren en zich met een 2e legsel vestigen in de Hooge Boezem.

 

Kievit op nest in het natuurgebied de Hooge Boezem bij Haastrecht. Foto: 28 maart 2020


Agrarische Polder Keulevaart oostelijk van Haastrecht

In mijn jeugdjaren  was de polder Keulevaart een zeer rijke weidevogelpolder waar zelfs nog een enkele kemphaan tot broeden kwam. Van die prachtige weidevogelstand  is helaas niet veel meer over. Buiten  de Benschopper Boezem (hieronder beschreven) broeden er in de polder Keulevaar nog maar weinig kieviten. Het gaat om minder of maximaal 10 paar, een triest aantal als je weet dat door mij  rond 1970 (onderzoek gedaan ter voorbereiding van de eventuele aanwijzing reservaten in het kader van de uit te voeren ruilverkaveling Lopikerwaard) hier nog meer dan 75 broedparen werden geteld.


Benschopper Boezem (natuurgebied) bij Haastrecht

Deze voormalige boezem, ter grootte van ca. 50 hektare ligt in de polder Keulevaart oostelijk van Haastrecht en is eigendom van Staatsbosbeheer. Het natuurgebied is opgesplitst in verschillende deelgebied welke jaarlijks worden onderzocht op het voorkomen van weidevogels.

Ook in het voorjaar is onderzoek gedaan  naar het aantal broedende kieviten (en andere weidevogels).
Een totaal van 12-14 broedterritoria kievit werd vastgesteld. 7-8 paar in het weidevogelblok tussen de Tiendweg-Provinciale weg Oost, 2 paar in het moerasdeel, en 3-4 paar in het weidevogelstukje polder Hoonaard. In het deel met botanisch beheer  geen broedende kieviten.

Overzicht van het weidevogelblok Benschopper Boezem  gelegen tussen de Tiendweg en de Hollandse IJsel. Foto: 1 maart 2020


Fenologie: De eerste vogels van het voorjaar met kuikens

Er zijn onder de vogels uiteraard eerstelingen die kuikens hebben in het voorjaar. Van een paar soorten die er zeer vroeg bij waren toon ik U foto's. 

25 maart 2020. De eerste grauwe ganzen met kuikens die ik tegenkwam.  Polder Oukoop in Reeuwijk op de Enkele Wiericke.


31 maart 2020. De eerste meerkoet met kuikens die ik tegenkwam. Hooge Boezem bij Haastrecht.


31 maart 2020. De eerste wilde eend met kuikens die ik tegenkwam. Tiendweg polder Stein Zuid bij Haastrecht.